Европската комисија во Извештајот за напредокот на Северна Македонија за 2026 година ги препознава позитивните поместувања во енергетскиот сектор, особено во развојот на обновливите извори на енергија, реформите на пазарот на електрична енергија и реализацијата на стратешките инфраструктурни проекти. Ова го истакна министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска, посочувајќи дека земјата продолжува со процесот на енергетска транзиција и приближување кон европските стандарди.
Според податоците што ги објави министерката, учеството на обновливите извори во вкупната инсталирана моќност достигнало 58,22 отсто, што претставува значаен показател за промените во структурата на домашните производствени капацитети.
Дополнителен поттик за развојот на секторот се очекува од планираните инвестиции во нови енергетски објекти. Во планот за развој се опфатени 67 проекти со вкупна предвидена инсталирана моќност од 4.416 мегавати, претежно насочени кон искористување на обновливите извори на енергија.
Божиновска нагласи дека, покрај зголемувањето на производствените капацитети, особено значење имаат и законските и пазарните реформи што треба да обезбедат поефикасно функционирање на енергетскиот систем.
Меѓу поважните достигнувања го издвои донесувањето на Законот за обновливи извори на енергија, како и воспоставувањето на организираниот пазар за тргување со електрична енергија во текот на денот. Овој пазар овозможува дополнително усогласување на понудата и побарувачката поблиску до времето на испорака, што е особено важно во услови на зголемено производство од сончеви и ветерни електрани.
Во извештајот се нотираат и активностите поврзани со унапредување на енергетската ефикасност и мерките за справување со енергетската сиромаштија, кои имаат цел да ја намалат потрошувачката на енергија и да обезбедат поголема заштита за ранливите категории граѓани.
Посебно место во енергетските приоритети зазема и регионалното поврзување, кое треба да придонесе за поголема сигурност во снабдувањето и подобра интеграција на домашниот енергетски систем со соседните пазари.
Во таа насока, министерката ги посочи проектите за изградба на гасните интерконектори со Грција и Србија, повторното ставање во функција на продуктоводот Солун–Скопје, како и изградбата на 400-киловолтниот електроенергетски интерконектор со Албанија.
Овие инфраструктурни проекти имаат стратешко значење за диверзификацијата на изворите и правците на снабдување, зголемувањето на прекуграничните капацитети и зајакнувањето на енергетската поврзаност на Северна Македонија со регионот.
И покрај позитивните оценки, енергетската транзиција останува сложен процес што бара континуирани инвестиции, модернизација на електроенергетската мрежа и доследно спроведување на реформите. Зголемувањето на учеството на обновливите извори во инсталираната моќност, исто така, треба да биде проследено со развој на мрежната инфраструктура и капацитетите за балансирање на електроенергетскиот систем.
Божиновска порача дека Министерството ќе продолжи со спроведување на реформите и реализација на планираните инвестиции, со цел зголемување на домашното производство на енергија, обезбедување посигурно и постабилно снабдување и натамошно зајакнување на регионалната енергетска соработка.
Според министерката, напредокот препознаен во извештајот на Европската комисија претставува дополнителен поттик за продолжување на енергетските реформи и изградба на посигурен, поодржлив и поконкурентен енергетски систем.
