Едно од најпознатите уметнички дела во историјата, „Раѓањето на Венера“ на Сандро Ботичели, повторно се најде во центарот на вниманието на научната јавност. Ново истражување сугерира дека еден од најзабележителните детали на сликата можеби не е резултат на уметничка слобода, туку одраз на вистинска здравствена состојба на жената која му била инспирација на ренесансниот мајстор.
Истражувачи од Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон сметаат дека Ботичели верно ги прикажал симптомите на болест од која можеби страдала Симонета Веспучи – легендарната убавица од Фиренца за која се верува дека била моделот за Венера.
Мистеријата на погледот што ги збунува експертите со векови
Клучниот детал што го привлекол вниманието на научниците е положбата на очите на Венера.
Според авторите на студијата, благото искривување на едното око, односно страбизмот, можеби не бил симбол на убавина или духовност, како што долго време се сметало, туку реален симптом на заболување.
„Можно е неправилната положба на окото на сликата да е последица на тумор на хипофизата“, изјавил професорот Паоло Поцили, главен автор на истражувањето.
Тимот веќе пред неколку години ја изнесе оваа теорија, но новите анализи и историски документи дополнително ја зацврстиле нивната увереност.
Симонета Веспучи починала на само 23 години
Симонета Веспучи била една од најпознатите жени во ренесансна Фиренца. Нејзината убавина била толку славна што современиците ја нарекувале „La Sans Par“ или „Ненадмината“.
Со децении историчарите верувале дека починала од туберкулоза. Но новото истражување предлага поинакво објаснување.
Според научниците, таа можеби доживеала апоплексија на тумор на хипофизата – сериозна состојба предизвикана од крварење или нагло зголемување на туморот.
Писма од тоа време откриваат драматични детали
Дополнителни докази истражувачите пронашле во историски писма разменувани меѓу Пјеро Веспучи и Лоренцо де Медичи.
Во нив се опишуваат последните денови од животот на Симонета.
Според документите, таа колабирала за време на бал, по што била сместена во затемнета просторија каде страдала од силни главоболки, халуцинации, повраќање и висока температура.
„Овие симптоми се во согласност со брзо напредување на тумор на хипофизата“, објаснила докторката Домизијана Нардели, коавтор на студијата.
Истражувачите дури претпоставуваат дека физичкиот напор од танцувањето можел да ја поттикне фаталната епизода.
Вештачка интелигенција ги анализирала нејзините портрети
За дополнително да ја проверат својата теорија, научниците користеле алатки за препознавање лица и системи базирани на вештачка интелигенција за анализа на пет историски портрети за кои се верува дека ја прикажуваат Симонета Веспучи.
Резултатите покажале карактеристики кои можат да бидат поврзани со аденом на хипофизата – најчесто бениген тумор кој влијае врз лачењето на хормони.
Особено внимание привлекол уште еден портрет на Ботичели на кој Симонета е претставена како дои дете, иако историски е познато дека никогаш немала деца.
Според научниците, ова можеби укажува на зголемено ниво на пролактин – хормон кој често се поврзува со одредени видови тумори на хипофизата.
Љубов и инспирација што траеле и по нејзината смрт
Иако Симонета починала многу млада, нејзиното влијание врз Ботичели останало силно до крајот на неговиот живот.
Толку бил фасциниран од својата муза што пред смртта во 1510 година изразил желба да биде погребан во близина на нејзиниот гроб.
Многумина ова го сметаат за негов последен и најемотивен омаж на жената која инспирирала некои од најголемите ремек-дела на ренесансата.
Новото истражување отвора можност дека „Раѓањето на Венера“ не е само симбол на идеалната убавина, туку и тивок запис за болеста што прерано го згаснала животот на една од најпознатите жени во историјата на уметноста.
