Прашањето дали Исус од Назарет навистина постоел со векови е предмет на расправи меѓу теолозите, историчарите и скептиците. Иако денес огромното мнозинство историчари сметаат дека Исус бил реална историска личност, дебатите околу деталите од неговиот живот и дејствување продолжуваат.
Во последните денови вниманието повторно го привлекоа древните записи на двајца угледни историчари од античкото време, кои многу експерти ги сметаат за најважните небиблиски сведоштва за постоењето на Исус Христос.
Станува збор за делата на римскиот историчар Тацит и еврејскиот историчар Флавиј Јосиф – автори кои не биле христијани и немале намера да ги потврдуваат наводите од Новиот завет. Сепак, нивните записи го сместуваат Исус во Јудеја од првиот век и го поврзуваат со настанувањето на христијанството.
Историчарите повторно ги анализираат изворите
Според извештај на Biblical Archaeology Society, библискиот научник Лоренс Микитиук неодамна повторно ги анализирал античките римски и еврејски извори во кои се споменува Исус.
Неговата анализа повторно ја истакнала важноста на записите на Тацит и Флавиј Јосиф како едни од најзначајните историски извори надвор од Библијата.
За многу научници токму овие текстови претставуваат силна потврда дека Исус не бил легендарен лик, туку личност која живеела во историскиот период опишан во евангелијата.
Зошто се важни изворите надвор од Новиот завет?
Новиот завет останува главниот извор за животот на Исус, но критичарите долго време укажуваат дека текстовите се напишани од негови следбеници.
Поради тоа историчарите особено ги ценат сведоштвата на автори кои не биле дел од раното христијанско движење и немале интерес да ги поддржуваат христијанските верувања.
Токму затоа Тацит и Флавиј Јосиф имаат посебно место во историските истражувања.
Тацит и сведоштвото за Христос
Еден од најважните извори доаѓа од римскиот сенатор и историчар Тацит.
Околу 116 година по Христа, во своето дело „Анали“, тој пишувал за големиот пожар што го зафатил Рим во 64 година и за обидот на царот Нерон вината да ја префрли врз христијаните.
Во текстот Тацит објаснува дека името на христијаните потекнува од „Христос“, кој бил погубен за време на владеењето на царот Тибериј по наредба на Понтиј Пилат, римскиот управител на Јудеја.
Историчарите сметаат дека овој запис има голема тежина бидејќи Тацит не покажувал никакви симпатии кон христијанството. Напротив, тој го опишувал како суеверие и со презир зборувал за неговите следбеници.
Токму затоа многумина сметаат дека немал причина да измислува податоци кои би оделе во корист на христијаните.
Флавиј Јосиф и „братот на Исус“
Вториот важен извор е еврејскиот историчар Флавиј Јосиф, кој бил роден само неколку години по времето во кое се верува дека Исус бил распнат.
Во своето дело „Еврејски старини“ тој го споменува погубувањето на Јаков, еден од водачите на раната Црква.
За да објасни за кој Јаков станува збор, Јосиф пишува дека тој бил „брат на Исус, кого го нарекуваат Месија“.
На прв поглед ова изгледа како споредна забелешка, но токму тоа е причината поради која историчарите ја сметаат за особено значајна.
Исус не е главната тема на текстот, туку се споменува попатно за да се идентификува друга личност, што според многу експерти покажува дека веќе бил позната историска фигура.
Контроверзниот дел што сè уште се анализира
Флавиј Јосиф во друго поглавје пишува и подетален текст за Исус, опишувајќи го како мудар учител кој привлекувал следбеници и извршувал необични дела.
Овој дел со децении предизвикува расправи бидејќи многу научници сметаат дека подоцнежни христијански препишувачи можеби измениле делови од оригиналниот текст.
Сепак, мнозинството истражувачи веруваат дека зад тие дополнувања сепак постои оригинално сведоштво напишано од самиот Јосиф.
Што потврдуваат овие извори?
Кога записите на Тацит и Флавиј Јосиф се разгледуваат заедно, тие потврдуваат неколку клучни историски факти.
Според нив, Исус бил реална личност која живеела во Јудеја, имал следбеници, бил погубен за време на владеењето на Понтиј Пилат и неговото учење продолжило да се шири и по неговата смрт.
Изворите исто така покажуваат дека христијанското движење само неколку децении подоцна веќе било присутно и во самиот Рим.
Детал што особено ги интригира историчарите
Многу историчари посочуваат дека низ вековите бројни противници на христијанството го критикувале Исус, неговите учења и неговите следбеници.
Но, интересно е што речиси никој од нив не тврдел дека Исус воопшто не постоел.
Токму поради тоа, записите на Тацит и Флавиј Јосиф и денес остануваат меѓу најважните историски сведоштва надвор од Библијата за човекот чие влијание го промени текот на светската историја и чие име речиси две илјади години подоцна сè уште е предмет на научни, историски и општествени дебати.
