Ако некогаш сте се запрашале зошто храната или пијалакот што ви е омилен на земја има сосема поинаков вкус во авион, не сте единствени. Иако лошата репутација на авионските оброци често се припишува на самата храна, научните истражувања покажуваат дека голем дел од објаснувањето се крие во условите во кабината.
На начинот на кој го доживуваме вкусот за време на летот влијаат повеќе фактори, а меѓу најважните се бучавата од моторите, притисокот во кабината и промените во начинот на кој мозокот ги обработува сетилните сигнали.
Бучавата од моторите може да го „пригуши“ вкусот
Експерименталниот психолог Чарлс Спенс од Универзитетот во Оксфорд со години го истражува влијанието на звукот врз вкусот.
Неговите истражувања покажале дека постојаната бучава, каква што има во авионска кабина, може да ја намали перцепцијата на одредени вкусови.
Особено може да се намали чувството за слатко, што објаснува зошто некое газирано или десерт во авион може да делува поблаго отколку на земја.
Но има и интересен пресврт.
Умами може да стане поизразен
Додека слаткоста може да ослабне, вкусот умами може да стане поизразен.
Умами е вкусот што најчесто го поврзуваме со домати, печурки, пармезан, месо и други намирници богати со глутамати.
Токму поради тоа се појавиле идеи авионските менија да содржат повеќе намирници со силен умами-профил, бидејќи тие подобро го задржуваат интензитетот во услови на лет.
Некои авиокомпании дури развивале пијалаци и менија наменети специјално за консумирање на голема височина.
И самиот звук може да го промени вкусот
Не влијае само јачината на бучавата, туку и нејзиниот тон.
Истражувањата покажале дека повисоки тонови можат да ја засилат перцепцијата на слаткото, додека пониски тонови можат да ја нагласат горчината.
Тоа покажува дека вкусот не е изолиран сетилен доживљај. Мозокот ги комбинира сигналите од јазикот, носот, очите и ушите.
Дури и звукот што го прави храната додека ја џвакаме може да влијае врз тоа колку ни изгледа свежа или крцкава.
Притисокот и сувиот воздух во кабината имаат голема улога
Во авионот воздухот е посув, а притисокот е понизок отколку на земја.
Тоа може да влијае на сетилото за мирис, а токму мирисот е огромен дел од она што го нарекуваме „вкус“.
Кога носната слузокожа е посува, ароматичните молекули потешко се чувствуваат, па храната може да изгледа поблага и помалку ароматична.
Воедно, се смета дека во кабина под притисок се намалува и чувствителноста на слатко и солено.
Зошто некои пијалаци се попопуларни во авион?
Токму поради оваа промена во сетилата, некои пијалаци можат да имаат подобар вкус на лет отколку на земја.
Класичен пример е сокот од домати.
Неговиот умами-вкус може да остане поизразен во услови на бучава и променет притисок, поради што некои патници го избираат токму во авион иако ретко го пијат во секојдневието.
Авионската храна можеби не е толку виновна колку што мислиме
Секако, квалитетот на оброкот и начинот на подготовка имаат значење.
Но не е фер секогаш вината да се префрла само на готвачот или авиокомпанијата.
Во авион, истата храна може да ни делува поинаку едноставно затоа што нашите сетила работат во различни услови.
Бучавата, ниската влажност, притисокот и ослабеното сетило за мирис заедно го менуваат доживувањето на оброкот.
Следниот пат можеби ќе знаете зошто вкусот е „чуден“
Ако следниот пат во авион забележите дека кафето, сокот, десертот или оброкот немаат ист вкус како на земја, причината можеби не е во рецептот.
Голем дел од одговорот е во самата кабина.
Со други зборови, не се менува само храната – се менува и начинот на кој нашиот мозок ја доживува.
