Роверот „Кјуриосити“ на НАСА откри необични вдлабнатини на површината на Марс, кои по својот изглед потсетуваат на отпечатоци од стапала. Научниците нагласуваат дека не станува збор за вистински траги, но засега немаат целосно објаснување како настанале овие необични геолошки структури.
Широките и плитки вдлабнатини биле забележани во карпестата подлога додека роверот го истражувал планинскиот масив Шарп, кој се издигнува во средишниот дел на кратерот Гејл.
Една од снимените вдлабнатини има пречник од околу еден сантиметар. Фотографијата била направена на 19 август 2026 година, на 4.989-тиот марсовски ден од мисијата.
„Марс продолжува да нè изненадува“
По речиси 14 години истражување на Црвената Планета, научниот тим на мисијата признава дека овие форми се разликуваат од сè што роверот претходно документирал.
„Двете области што ги истражувавме оваа недела содржеа структури што не наликуваат на ништо што сме го виделе досега – широки и плитки вдлабнатини распоредени низ карпестата подлога“, наведе Мишел Минити, заменик-главна истражувачка за камерата MAHLI.
Мали јами и шуплини не се невообичаени на Марс. Тие можат да настанат кога поцврсти камчиња или минерални јазли, кои некогаш биле дел од карпата, ќе еродираат и ќе исчезнат, оставајќи празен простор.
Новите структури, сепак, се значително пошироки и поплитки од претходно забележаните. Во нивната близина не биле пронајдени ниту очигледни остатоци од материјалот што можеби некогаш ги исполнувал.
Токму затоа останува нејасно дали вдлабнатините се создадени со ерозија, хемиски промени во карпата или преку друг геолошки процес.
Роверот изработува тродимензионални модели
За детално испитување на структурите биле употребени камерите MAHLI и Mastcam.
MAHLI функционира како рачна геолошка лупа и може од непосредна близина да ги сними најситните детали на карпите. Mastcam, пак, обезбедува пошироки фотографии и стереоскопски снимки на теренот.
Роверот направил серии од фотографии што делумно се преклопуваат. Со нивно комбинирање научниците можат да создадат дигитален тродимензионален модел и попрецизно да ги измерaт формата, ширината и длабочината на вдлабнатините.
За дополнителна анализа биле вклучени и инструментите ChemCam и APXS, кои го испитуваат хемискиот состав на карпите.
Откриени и карпести слоеви со различен состав
Во истата област „Кјуриосити“ регистрирал сложени пакети од карпести слоеви, чија текстура и структура се менуваат на релативно мало вертикално растојание.
Според научниците, овие разлики би можеле да бидат доказ дека условите во кои се таложел материјалот се менувале со текот на времето. Анализата на ваквите слоеви може да помогне во реконструкцијата на древната геолошка и климатска историја на Марс.
Истражени биле и груби сиви слоеви што се поотпорни на ерозија од околната карпа. Првичните податоци укажуваат дека нивниот хемиски состав веројатно се разликува од основната карпеста подлога.
Не се доказ за живот на Марс
Иако необичниот изглед лесно може да предизвика шпекулации, вдлабнатините не претставуваат доказ за постоење живот или за движење на некакви суштества по површината на Марс.
Станува збор за природни геолошки форми кои човечкото око ги препознава како нешто познато. Таквата појава се нарекува пареидолија и често се јавува при разгледување фотографии од Марс, каде сенките, карпите и ерозијата создаваат необични облици.
Сепак, научната вредност на откритието е голема. Начинот на кој биле создадени вдлабнатините може да открие нови детали за водата, ерозијата, таложењето материјали и хемиските процеси што некогаш се одвивале на Црвената Планета.
„Кјуриосити“ слета во кратерот Гејл во август 2012 година и продолжува да се искачува по планината Шарп, анализирајќи карпи создадени во различни периоди од историјата на Марс.
Загатката со „стапалките“ засега останува нерешена, а научниците продолжуваат да ги анализираат снимките и податоците собрани од роверот.
Извор: НАСА – мисијата „Кјуриосити“
