Експедиција на каналот „Fearless & Far“ го посети Далол во Етиопија – напуштена населба и хидротермално подрачје со вонземски пејзажи, отровни испарувања и услови толку сурови што делови од него се сметаат за ненаселиви дури и за микроорганизмите.
Членовите на екипата се движеле низ опасниот терен со заштитна опрема и гас-маски. Воздухот заситен со отровни гасови, екстремната топлина и нестабилната почва го прават секој чекор ризичен, а дишењето во близина на активните отвори е опишано како чувство дека воздухот ги „пече белите дробови“.
„Како Земјата буквално да се распаѓа“
Далол се наоѓа во депресијата Данакил, во североисточниот дел на Етиопија. Регионот е дел од Афарската депресија, каде што се среќаваат Нубиската, Сомалиската и Арапската тектонска плоча.
Нивното постепено оддалечување ја растегнува Земјината кора и создава интензивна вулканска и геотермална активност. Токму затоа посетителите имаат впечаток дека стојат на место каде планетата буквално се раздвојува.
Од длабочината на Земјата кон површината излегуваат загреани течности, гасови и различни хемиски соединенија. Како резултат на тоа, се создаваат базени со впечатливи жолти, зелени и портокалови нијанси, но зад нивната необична убавина се кријат исклучително опасни услови.
Некои извори во подрачјето достигнуваат температури над 100 Целзиусови степени, киселоста може да има вредности околу или под нулата на pH-скалата, а концентрацијата на сол достигнува заситување. Присутни се и токсични гасови, поради што Далол претставува едно од најекстремните природни опкружувања на планетата.
Најголемото прашање: Може ли нешто да преживее?
Очигледно е дека во најопасните базени не можат да живеат големи животни или растенија. За научниците, сепак, многу поважно е прашањето дали таму можат да опстанат микроорганизми.
На Земјата постојат екстремофили – организми способни да живеат во услови што би биле смртоносни за повеќето други форми на живот. Такви организми се пронајдени во длабоки океански извори, екстремно солени езера, кисели средини и на места со многу високи или ниски температури.
Далол, меѓутоа, истовремено обединува неколку екстреми: висока температура, огромна соленост, исклучителна киселост и висока концентрација на магнезиумови соли.
Во најекстремните базени не биле пронајдени знаци на живот
Истражување објавено во списанието „Nature Ecology & Evolution“ утврдило две физичко-хемиски пречки за животот во Далол, иако на површината има течна вода.
Првата е комбинацијата од многу ниска активност на водата и високата концентрација на магнезиумови и калциумови соли. Втората е истовременото присуство на екстремна киселост и заситеност со сол.
Истражувачите не пронашле убедливи докази за микробен живот во најжешките, најкиселите и најсолените хидротермални базени, ниту во блиските езера со особено високи концентрации на магнезиум.
Научниците примениле повеќе методи за анализа и посебни контроли за да ја намалат можноста примероците да бидат загадени со микроорганизми донесени од луѓето, ветерот или лабораториската опрема.
Ова е особено важно бидејќи во дел од примероците можат да се појават минерални структури што под микроскоп личат на клетки. Истражувањето предупредува дека таквите облици не мора да бидат биолошки и дека при потрагата по живот на други планети не треба секоја структура слична на микроорганизам веднаш да се прогласи за доказ за живот.
Целиот регион сепак не е безживотен
Заклучокот дека во најекстремните базени нема откриен микробен живот не значи дека целиот Далол е стерилен.
Во околната пустина, солените рамнини и кањони биле пронајдени разновидни халофилни археи – едноклеточни микроорганизми приспособени на живот во многу солени средини.
Научната слика не е целосно едноставна. Друга студија од 2019 година објави дека во минералните наслаги на одредени топли извори биле забележани структури што биле протолкувани како ултрамали микроорганизми. Подоцнежното и пошироко истражување, со построги контроли против контаминација, посочи дека најекстремните базени сепак ги надминуваат познатите граници на животот.
Најпрецизно е да се каже дека живот постои во поширокиот регион на Далол, но не бил убедливо докажан во базените во кои истовремено владеат највисока температура, најголема киселост и екстремна соленост.
Природна лабораторија за потрагата по живот во вселената
Далол е особено важен за астробиолозите бидејќи покажува дека присуството на течна вода само по себе не е доволно за постоење живот.
Доколку водата содржи екстремна концентрација на соли, има премногу ниска активност или е истовремено многу жешка и кисела, клетките можеби нема да можат да ги извршуваат основните биолошки процеси.
Овие сознанија им помагаат на научниците повнимателно да ги толкуваат потенцијалните знаци на живот на Марс и на другите небесни тела. Далол затоа претставува природна лабораторија во која може да се проучува границата меѓу средина што изгледа ненаселиво, но поддржува екстремофили, и средина во која животот повеќе не може да функционира.
Извори: „Nature Ecology & Evolution“, „Scientific Reports“, CNRS и „Fearless & Far“
