Звукот е тивок, шушкав и необичен, но зад него се крие вистинско историско богатство – гласот на прускиот фелдмаршал Хелмут фон Молтке Постариот, снимен во 1889 година.
Речиси 137 години подоцна, неговите зборови и понатаму можат да се слушнат благодарение на два зачувани восочни цилиндри. Според американската Национална служба за паркови, станува збор за единствените познати снимки што сè уште можат да се репродуцираат, а на кои се слуша личност родена во 18. век.
Снимен на 88-годишна возраст
Хелмут Карл Бернхард фон Молтке бил роден во 1800 година, а снимките биле направени на 21 октомври 1889 година на неговиот имот во Крајзау, тогашна Прусија, а денес Кшижова во Полска.
Иако 1800 година често се поврзува со почетокот на 19. век, според календарското броење векот почнува со година што завршува на „01“, па 1800 година формално била последната година од 18. век.
Во моментот на снимањето фон Молтке имал 88 години.
Го снимил соработник на Томас Едисон
Историскиот запис го направил Аделберт Теодор Вангеман, германски техничар и соработник на американскиот пронаоѓач Томас Едисон.
Вангеман во 1889 година патувал низ Европа со тогаш револуционерниот фонограф, презентирајќи ја новата технологија и снимајќи гласови на познати личности.
Фонографот овозможувал звукот да биде врежан во восочен цилиндар, а потоа повторно репродуциран. Во време кога радиото, филмот со звук и современите уреди за снимање сè уште не постоеле, можноста нечиј глас да биде зачуван звучела речиси неверојатно.
Рецитирал делови од „Хамлет“ и „Фауст“
При посетата на имотот на фон Молтке биле направени најмалку четири восочни цилиндри, но до денес се зачувани само два.
На првиот запис фелдмаршалот зборува за значењето на Едисоновиот изум, по што рецитира дел од „Фауст“ на Јохан Волфганг фон Гете.
На втората снимка изговара стих од Шекспировиот „Хамлет“, зборува за необичната можност човековиот глас да биде зачуван и го кажува своето име и титула. Потоа следува уште еден дел од „Фауст“.
Се верува дека на третиот, денес изгубен цилиндар зборувал за Френсис Бекон, експериментите и човечкото знаење. Четвртата снимка наводно била направена додека фон Молтке и тројца генерали играле карти, но ниту таа не е зачувана.
Зошто снимката звучи толку необично?
Гласот на снимките е тешко разбирлив, придушен и проследен со силно крцкање. Причината не е само староста на записите, туку и начинот на кој звукот бил механички врежан во восочните цилиндри.
За снимките не постојат прецизни податоци за оригиналната брзина на репродукција. Поради тоа, експертите морале да ја проценат најсоодветната брзина, што исто така може да влијае врз висината и природноста на гласот.
И покрај несовршениот звук, јасно може да се слушне човечки глас што бил снимен уште во времето кога електричната енергија и телефонот биле новитет за најголемиот дел од светот.
Кој бил Хелмут фон Молтке?
Хелмут фон Молтке Постариот бил пруски фелдмаршал и долгогодишен началник на Генералштабот на пруската војска.
Тој се смета за еден од највлијателните воени стратези на 19. век и одиграл важна улога во војните што довеле до обединувањето на Германија – војната против Данска во 1864 година, Австриско-пруската војна во 1866 година и Француско-пруската војна од 1870 до 1871 година.
Фон Молтке починал во 1891 година, неполни две години по создавањето на снимките.
Звучен прозорец кон далечното минато
Фотографиите ни овозможуваат да видиме како изгледале луѓето од 19. век, но овие восочни цилиндри нудат нешто многу поретко – можност навистина да слушнеме еден од нив.
Она што во 1889 година било демонстрација на нова технологија денес претставува непроценлив звучен документ. Неколку минути оштетен и нејасен звук создаваат непосредна врска со човек роден пред повеќе од два века.
Оригиналните дигитализирани записи може да се слушнат на страницата на американската Национална служба за паркови.
Извори: Национална служба за паркови – оригиналните снимки, Национална служба за паркови – историски податоци за снимањето
