Поздравиот однос кон храната можеби не започнува со нова диета и список на забранети намирници, туку со поголемо внимание кон сигналите на сопственото тело. Ново истражување го поврза интуитивното јадење — пристап што подразбира препознавање на гладот и ситоста — со неколку поволни здравствени показатели.
Студијата, објавена во научното списание „Journal of Behavioral Medicine“, опфатила 1.057 возрасни лица од САД, со просечна возраст од околу 36 години. Истражувачите ја анализирале поврзаноста меѓу интуитивното јадење, животните навики и здравствената состојба на учесниците.
Учесниците пополнувале прашалници за навиките во исхраната, спиењето, физичката активност, стресот и општото здравје. Пријавувале и дали имаат или претходно имале дијагноза на висок крвен притисок, покачен холестерол или дијабетес тип 2.
Лицата со повисоки резултати на скалата за интуитивно јадење пријавувале повеќе сон, помалку стрес, поголема физичка активност и подобра општа здравствена состојба. Кај нив била забележана и помала веројатност да пријават некоја од трите наведени дијагнози. Не била утврдена значајна поврзаност со количината на овошје и зеленчук што ја консумирале или со употребата на алкохол, тутун и марихуана.
Сепак, резултатите не докажуваат дека овој начин на јадење го намалува притисокот или холестеролот, го подобрува сонот или спречува болести. Истражувањето е пресечно: ги разгледува навиките и здравствената состојба во одреден момент, без да ги следи промените низ времето. Податоците се засноваат на одговорите на учесниците, а не на непосредни медицински мерења. За утврдување причинско-последична врска се потребни дополнителни истражувања.
Можно е, на пример, луѓето кои веќе имаат поздрави животни навики полесно да ги препознаваат сигналите на глад и ситост. Затоа, забележаната поврзаност треба да се толкува внимателно.
Интуитивното јадење не се темели на строги правила, постојано броење калории или чувство на вина по секој оброк. Неговата цел е човекот подобро да ги разбере сопствените потреби и да развие пофлексибилен однос кон храната.
Во секојдневието, желбата за јадење не секогаш произлегува од физички глад. Понекогаш јадеме затоа што дошло време за ручек, затоа што храната ни е пред очи или затоа што сме уморни, нервозни, под стрес или ни е здодевно. Јадењето пред телевизор или со телефон во рака, пак, може да го отежне забележувањето на моментот кога веќе сме сити.
Овој пристап поттикнува поголемо внимание кон таквите навики. Тоа не подразбира прескокнување редовни оброци или чекање гладот да стане неподнослив. Напротив, една од неговите основи е телото навреме да добива доволно храна и енергија.
Друга важна разлика во однос на рестриктивните диети е отсуството на општи забрани за одредени намирници. Парче колач или порција омилени тестенини не треба автоматски да предизвикуваат вина. Храната има хранлива вредност, но може да биде и извор на задоволство.
Тоа не ја намалува важноста на урамнотежената исхрана. Овошјето, зеленчукот, интегралните житарки, мешунките, изворите на протеини и здравите масти и понатаму имаат значајно место во секојдневното мени. Нагласокот е на навиките што се одржуваат со текот на времето, без секој оброк да се доживува како испит за самоконтрола.
За почеток, не е неопходна целосна промена на исхраната. Пред оброкот може да се обрне внимание дали постои физички глад или желбата за храна е поврзана со некоја емоција. За време на јадењето, побавното темпо и кратките паузи можат да помогнат да се забележи чувството на ситост.
Корисно е и барем дел од оброкот да се јаде без екран, со внимание кон вкусот, текстурата и задоволството од храната. По обилен оброк, пристапот не поттикнува „казнување“ со прескокнување на следниот или со прекумерно ограничување на храната, бидејќи тоа може дополнително да го наруши препознавањето на гладот.
Сепак, индивидуалните потреби се различни. Лицата со одредени здравствени состојби, нарушувања во исхраната или посебни нутритивни потреби може да имаат потреба од структуриран план и поддршка од лекар или стручно лице за исхрана. Интуитивното јадење треба да се приспособи на тие потреби.
Новите наоди го зголемуваат интересот за тоа како односот кон храната се поврзува со физичкото и психичкото здравје. Додека научниците ги испитуваат можните придобивки, пораката на овој пристап е да се посвети поголемо внимание на оброкот, на потребите на телото и на навиките што го придружуваат јадењето.
