Свежи јаболка, мирис на домашна пита и топол компот — вкусови што многумина ги поврзуваат со есента. Денес, 21 октомври, се одбележува Денот на јаболкото, посветен на ова популарно овошје, но и на зачувувањето на старите сорти и традиционалните овоштарници.
Иницијативата започнала во 1990 година, кога британската организација „Комон граунд“ го организирала првото одбележување во лондонскиот Ковент гарден. Намерата била преку јаболкото да се привлече внимание кон разновидноста што постепено исчезнува од локалните предели, земјоделството и секојдневната исхрана.
Идејата потоа се проширила низ Велика Британија, каде што локални заедници, училишта, музеи и производители почнале да организираат дегустации, саеми, работилници и собири во овоштарниците.
Иако во продавниците најчесто се среќаваме со неколку комерцијално распространети сорти, светот на јаболката е многу побогат. Плодовите се разликуваат по бојата, мирисот, цврстината, слаткоста и киселоста, но и по времето на зреење и можностите за употреба.
Токму затоа не секое јаболко е подеднакво погодно за секој рецепт. Поцврстите сорти што ја задржуваат формата при печење се добар избор за пити и тартови. Оние што побрзо омекнуваат се практични за пире, сосови и компоти, додека комбинацијата од слатки и кисели јаболка може да им даде поурамнотежен вкус на домашните колачи.
Јаболката содржат растителни влакна, меѓу кои и пектин. Целиот плод, со добро измиена кора, овозможува внес на влакна што во бистрите сокови во голем дел се отстрануваат.
Посебно место во одбележувањето имаат старите и локалните сорти. Тие чуваат вкусови и својства што не секогаш можат да се најдат во стандардната трговска понуда, а истовремено се дел од земјоделското искуство и културното наследство на заедниците.
За да го одбележите денот, доволна е и мала промена во вообичаениот избор: посетете ја локалната тезга, прашајте го производителот која сорта ја нуди или пробајте јаболко што досега не сте го вкусиле.
Домашна штрудла, печени јаболка со цимет или компот се уште еден начин есенскиот плод да добие место на трпезата. А за оние што ја претпочитаат едноставноста, свежото јаболко останува избор во кој најлесно се препознаваат разликите меѓу сортите.
