Необичен камен со розова боја, пронајден во пустината Сахара, се покажа како едно од најзначајните откритија за историјата на Марс. По детални лабораториски анализи, научниците утврдиле дека станува збор за дел од древната кора на Црвената планета, стар повеќе од 4,1 милијарди години. Уште поинтересно е што во него се пронајдени докази дека некогаш бил во контакт со вода.
На прв поглед, каменот изгледал како обичен необично обоен пустински минерал.
Но, кога истражувачите започнале детално да го анализираат, откриле дека во рацете имаат вистинска временска капсула од раната историја на Сончевиот систем.
Метеоритот, наречен „Teghaza 001“, бил пронајден во 2022 година во Сахара, на територијата на Мали.
Тежи околу 800 грама, а неговата необична розова боја веднаш го издвојувала од многу други метеорити.
Како научниците откриле дека дошол од Марс?
Истражувачите го проучувале хемискиот состав на каменот, особено односот на различните изотопи на кислород.
Секое планетарно тело има карактеристични геохемиски особености што научниците можат да ги користат за утврдување на потеклото на метеоритите.
Анализите покажале дека составот на „Teghaza 001“ се совпаѓа со познатите марсовски метеорити.
Но, следувало уште поголемо изненадување.
Каменот имал минерален состав и структура што значително се разликувале од повеќето претходно проучувани примероци од Марс.
Стар повеќе од четири милијарди години
Со користење напредни методи за одредување на староста на минералите, научниците утврдиле дека карпата се формирала пред најмалку 4,1 милијарди години.
Тоа ја прави еден од најстарите познати марсовски метеорити пронајдени на Земјата.
За споредба, нашата планета е стара околу 4,54 милијарди години.
Ова значи дека каменот настанал во многу раниот период од постоењето на Сончевиот систем, кога планетите сè уште се развивале.
Истражувањето е објавено на 29 октомври 2026 година во престижното научно списание „Science“, а откритието повторно го привлече вниманието на светската јавност со новите медиумски извештаи од 6 и 7 ноември.
Најинтересното откритие: траги од древна вода
При анализата научниците пронашле минерали што во минатото биле изменети под влијание на вода.
Тоа укажува дека карпата некогаш била во контакт со течности на Марс, пред да биде исфрлена во вселената.
Според истражувачите, овие процеси се случувале пред околу 4,1 милијарди години.
Откритието претставува дополнителен доказ дека водата имала значајна улога во раната геолошка историја на Црвената планета.
Сепак, присуството на вода не значи дека научниците откриле докази за некогашен живот на Марс.
Како камен од Марс завршил во Сахара?
Научниците сметаат дека во далечното минато силен удар на астероид исфрлил делови од површината на Марс во вселената.
Некои од тие фрагменти милиони години патувале низ Сончевиот систем, сè додека дел од нив не биле привлечени од Земјината гравитација.
Еден таков фрагмент на крајот паднал во Сахара, каде што бил пронајден во 2022 година.
Со ова откритие, научниците добија редок примерок од древната марсовска кора, кој може да открие нови информации за формирањето на планетата.
Мала карпа со огромна научна вредност
Истражувачите од НАСА и нивните соработници сметаат дека дополнителните анализи на „Teghaza 001“ би можеле да помогнат подобро да се разберат раната геолошка активност, присуството на вода и промените што ги претрпел Марс.
Каменот е особено важен бидејќи научниците имаат многу мал број директни примероци од најстарата историја на планетата.
Така, нешто што со години лежело незабележано во пустинскиот песок се претворило во еден од најинтересните природни сведоци за далечното минато на нашиот планетарен сосед.
И можеби токму ваквите мали фрагменти еден ден ќе помогнат да се одговори на едно од најголемите прашања во науката – каков бил Марс пред милијарди години и дали некогаш постоеле услови погодни за живот.
