Заморот што трае со недели често го поврзуваме со недоволно сон, стрес или напорен ден. Но, кога чувството на исцрпеност не поминува по одмор, понекогаш причината може да биде поврзана и со недостаток на железо.
Една од анализите што лекарот може да ги препорача во таква ситуација е мерењето на феритин во крвта. Феритинот е протеин што го складира железото во организмот, а неговата вредност помага да се процени колкави се резервите на овој минерал.
Железото му е потребно на телото за создавање хемоглобин – протеин во црвените крвни зрнца кој го пренесува кислородот до ткивата. Кога железото недостига, организмот може да има тешкотии да создаде доволно здрави црвени крвни зрнца, а со текот на времето може да се развие и анемија.
Сепак, ниско ниво на железо не значи дека секогаш веќе постои анемија. Резервите можат да се намалат пред тоа јасно да се одрази врз крвната слика.
Кои знаци можат да се појават?
Недостатокот на железо не секогаш создава изразени симптоми. Кај некои луѓе промените се постепени, па заморот лесно се припишува на секојдневните обврски.
Можни симптоми се слабост, вртоглавица, бледило, отежнато дишење при напор или чувство дека срцето чука забрзано. Во текстот на НМД се наведуваат и кршливи нокти, опаѓање на косата и намалена концентрација како тегоби што можат да се појават.
Овие симптоми, сепак, не се доволни сами по себе за да се утврди недостаток на железо. Заморот и слабоста можат да имаат различни причини, па лекарот одлучува кои испитувања се потребни според состојбата на пациентот.
Зошто се намалуваат резервите на железо?
Причините се различни. Понекогаш организмот не добива доволно железо преку исхраната, а во други случаи проблемот е во неговата апсорпција.
Намалени резерви можат да се јават и поради загуба на крв. Обилните менструации се една можна причина, додека кај други лица лекарот може да испита дали постои крвавење во дигестивниот систем.
Потребата за железо може да биде зголемена во одредени периоди, како бременоста. Исто така, некои заболувања на дигестивниот систем или претходни операции можат да влијаат врз апсорпцијата на хранливите материи.
Затоа, ако анализите покажат недостаток, важно е да се бара и причината за него. Самото земање препарат без проценка не одговара на прашањето зошто резервите се намалиле.
Што значи покачен феритин?
И високата вредност на феритин бара толкување во поширок контекст. Таа може да биде поврзана со вишок железо, но и со воспаление, инфекција, заболување на црниот дроб или други состојби.
Покачениот феритин сам по себе не поставува дијагноза. Во зависност од ситуацијата, лекарот може да ги разгледа крвната слика и другите показатели за железо, како серумско железо, трансферин и заситеност на трансферинот. Понекогаш се потребни и анализи за воспаление.
Референтните вредности можат да се разликуваат меѓу лабораториите, па резултатот треба да се разгледа заедно со симптомите, здравствената историја и другите наоди.
Храната е важна, но не секогаш е доволна
Железо има во месото, рибата, мешунките, јајцата, јаткастите плодови и дел од лиснатиот зеленчук. Разновидната исхрана помага во внесувањето на минералот, но ако веќе постои утврден недостаток, лекарот ќе процени дали се потребни препарати и дополнителни испитувања.
Препаратите со железо не треба да се земаат само врз основа на замор или претпоставка дека постои анемија. И премногу железо може да предизвика здравствени проблеми.
Доколку исцрпеноста трае, се повторува или е придружена со други тегоби, разговорот со матичен лекар е добар почеток за да се утврди дали е потребна крвна слика или друга анализа.






