Кога се споменува диета, многумина веднаш помислуваат на краткотрајно слабеење и строги забрани. DASH, пак, е начин на исхрана првично развиен за да помогне во контролата на високиот крвен притисок.
Во неговата основа се овошјето, зеленчукот, интегралните житарки и намирниците со помала содржина на сол. Планот вклучува и мешунки, риба, живина, јаткасти плодови и млечни производи со помалку масти.
НМД во својот текст претставува пример за неделно мени според овој начин на исхрана. Наместо едно задолжително мени за сите, DASH може да се прилагоди на личните потреби и на храната што е достапна во секојдневието.
Што се наоѓа на чинијата?
Националниот институт за срце, бели дробови и крв на САД го опишува DASH како флексибилен план кој не бара посебни или скапи производи. Неговата цел е оброците да содржат повеќе хранливи материи и растителни влакна, а помалку натриум и заситени масти.
Како дел од ваквата исхрана можат да се изберат:
- свежо, замрзнато или варено овошје и зеленчук;
- овес, интегрален леб, интегрален ориз и други житарки;
- грав, леќа, грашок и наут;
- риба и живина;
- јогурт, млеко и други млечни производи со помала содржина на масти;
- несолени јаткасти плодови, семки и растителни масла.
Истовремено се препорачува ограничување на храната богата со заситени масти, како и на засладените пијалаци и слатките.
Тоа не значи дека сите оброци мора да изгледаат исто. За појадок, на пример, може да се изберат овесни снегулки со јогурт и овошје. За ручек може да се комбинираат риба или грав со зеленчук и интегрален ориз, а за вечера полесен оброк со зеленчук и извор на протеини.
Количините и изборот зависат од возраста, здравствената состојба, активноста и енергетските потреби на секој човек.
Зошто се внимава на солта?
Еден од главните делови на DASH е намалувањето на натриумот. Голем дел од него не доаѓа само од солта што ја додаваме при готвење, туку и од готови и преработени производи.
Сувомесните производи, солените грицки, некои сирења, готовите супи и сосови можат да содржат значителни количини сол. Затоа, читањето на декларацијата може да помогне при изборот.
Практичен почеток е постепено да се намалува досолувањето, а вкусот на јадењата да се збогати со зачини и билки. Кога се купуваат конзервирани намирници, може да се побараат производи со помалку додадена сол.
Според американскиот институт, стандардниот DASH план предвидува до 2.300 милиграми натриум дневно, а внес од 1.500 милиграми може дополнително да го намали крвниот притисок. Овие бројки се однесуваат на натриум, а не на иста количина кујнска сол. Потребите и ограничувањата треба да се разгледаат со здравствен работник, особено кај лица со одредени заболувања.
Промени што можат да се воведуваат постепено
Преминувањето кон поинаква исхрана не мора да се случи преку ноќ. За почеток, еден оброк може да се надополни со зеленчук, бел леб повремено да се замени со интегрален, а солената ужина со овошје или несолени јаткасти плодови.
Готвењето дома овозможува полесна контрола на состојките, но и при купување готов оброк може да се направи избор со помалку сол и повеќе зеленчук.
Важно е и да не се очекува дека промената на исхраната сама ќе ја замени терапијата. Луѓето што веќе земаат лекови за висок крвен притисок треба да продолжат според упатството на својот лекар.
DASH не се потпира на една „чудотворна“ намирница. Неговата идеја е во изборот на различни оброци и навики што можат да се одржуваат подолго време.






