Зад секој литар млеко стојат сопствено производство на добиточна храна, грижа за животните, современа технологија и тим што секојдневно го следи производството. Фармата на ЗК Пелагонија во Новаци покажува како поврзувањето на овие процеси создава основа за квалитет, континуитет и развој на домашното млекопроизводство.
Патот на млекото почнува многу пред молзењето. Почнува на нивите, со изборот и производството на културите за исхрана на добитокот. Продолжува во фабриката за добиточна храна, во објектите за одгледување, преку ветеринарната грижа и следењето на секое грло, сè до испораката во млекарницата.
Токму таков поврзан производствен систем развива ЗК Пелагонија АД Битола. Според официјалната презентација на компанијата, комбинатот располага со околу 15.000 хектари обработливо земјиште, две говедарски фарми, фабрика за добиточна храна, млекара и капацитети за производство на биогас.
Говедарското производство е организирано во Новаци и Породин, со посебно внимание на условите за одгледување, исхраната и хигиената. Фармата во Новаци е значаен дел од оваа целина, во која инвестициите во инфраструктура и технологија се надополнуваат со искуството на вработените.
Во репортажата за фармата, објавена во април 2025 година, менаџерот на сточарско производство Челеби Абдиу наведува дека во Новаци се одгледуваат 1.040 крави, од кои 850 молзни, со просечно производство од 28 литри по молзно грло. Како следна цел го посочува достигнувањето просек од 30 литри, ниво што фармата веќе го постигнувала во одредени периоди.
„Имаме одличен тим на професионалци, секој во својот дел, и работиме тимски, сè во интерес на развојот на фармата“, истакнува Абдиу.
Основата на производството се високопродуктивни крави од расата холштајн. Но, како што објаснуваат стручните лица, расата е само еден дел од резултатот. Подеднакво се важни соодветната исхрана, условите за сместување, здравствената заштита и доследноста во секојдневната работа.
Земјоделскиот инженер Игор Петровски го опишува производството како мозаик во кој секој елемент мора да биде на своето место. Вложувањата во објектите и опремата добиваат целосна вредност кога се придружени со добро организирани постапки и стручен тим што ги применува.
Една од клучните предности е сопствената добиточна храна.
Во фабриката во Радобор се произведуваат концентрати за различните категории говеда, според пропишани рецептури и под надзор на технолози. Значаен дел од суровините потекнува од сопственото растително производство на комбинатот, меѓу кои пченка, јачмен и соја. Од сопствените парцели се обезбедува и кабастата храна.
Таквата организација ги поврзува земјоделското и сточарското производство: културите од нивите стануваат дел од оброците на животните, а исхраната се подготвува според потребите на фармата.
Контролата продолжува и во самите објекти. Преку софтверска програма се води евиденција за животните од раѓањето до излегувањето од фармата, со следење на производството и лактацијата.
Ветеринарите и техничарите имаат важна улога во здравствената заштита, додека превентивата, календарот на вакцинација и професионалното спроведување на репродукцијата се дел од редовната организација на работата.
Молзењето се одвива во утврдени термини и контролирани услови. Целта е секоја фаза да биде предвидлива и доследно спроведена — од подготовката на добиточната храна до преземањето на суровото млеко.
Според претставената организација на производството, млекото од фармата се испорачува во Млекара „Здравје“, каде што се преработува во млечни производи.
Златко Најдовски, претставен во репортажата како извршен директор на млекарницата, особено ја истакнува постојаноста на составот на млекото. Според податоците што ги наведува, годишниот просек достигнува над 4,4 проценти млечна маст и 3,55 проценти протеини, со периоди во кои протеинот достигнува и до 3,8 проценти.
За преработувачот, нагласува тој, важен е континуитетот: добрите резултати да се повторуваат, за производството да може да се планира и да се одржува посакуваниот квалитет на готовите производи.
Најдовски го отвора и прашањето за поддршката на домашното сточарство. Неговиот став е дека развојот на големите фарми бара долгорочни инвестиции и соодветна поддршка, бидејќи трошоците не завршуваат со набавката на високопродуктивни грла.
Потребни се објекти, опрема, добиточна храна, ветеринарна грижа и квалификуван кадар. Поради тоа, тој се залага за отстранување на ограничувањата на поддршката по субјект и за мерки што ќе поттикнуваат поголемо и поконкурентно домашно производство.
Фармата во Новаци го поврзува овој развоен потенцијал со секојдневната работа. На едниот крај се нивите и производството на храна за добитокот, на другиот — млекарницата и готовите производи. Меѓу нив се луѓето што ги следат животните, ја одржуваат опремата и се грижат производството да продолжува со истата прецизност секој ден.
Токму во таа поврзаност е силата на ЗК Пелагонија: домашни ресурси, стручно знаење и производство што создава вредност во повеќе фази — од нивата до млечниот производ.
