Американската морнарица објави нови детали за досега малку познат научен експеримент изведен на 12 февруари над северниот дел на Пацификот, во кој истражувачка ракета намерно создаде вештачки облак од електрично наелектризирани честички високо во атмосферата.
Мисијата, наречена SMART – Space Measurement of A Rocket-released Turbulence – беше реализирана од оддалечениот остров Вејк. Оттаму беше лансирана најголемата истражувачка ракета што досега ја користел одредот White Sands на американската морнарица.
Четиристепената ракета Oriole IV достигнала височина од околу 537 километри, каде што ослободила мала количина бариум. Материјалот брзо се јонизирал и создал вештачки облак од плазма.
Небото засветкало во зелена, сина и виолетова боја
Ракетата носела два одвоени научни товари.
Првиот со голема брзина ослободил облак од метална пареа, додека вториот бил опремен со инструменти за мерење на електричните и магнетните полиња што се создавале за време на експериментот.
Кога сончевата светлина ги јонизирала ослободените атоми, неутралните честички светеле зелено, додека јоните добивале сини и виолетови нијанси.
Потоа Земјиното магнетно поле ги задржало наелектризираните честички и предизвикало појава на силни бранови и турбуленции во плазмата.
Според научниците од американската Морнаричка истражувачка лабораторија, ова било првпат во реална вселенска средина намерно да биде предизвикана ваква турбуленција и директно да се следи нејзиниот развој.
Досега ваквите процеси главно биле проучувани преку теоретски модели и лабораториски експерименти.
Зошто плазмата е важна за сателитите?
Плазмата исполнува голем дел од вселенскиот простор, а нејзиното сложено и понекогаш непредвидливо однесување може да влијае врз сателитите, навигациските системи, комуникациите и системите за набљудување на Земјата.
Експериментот потврдил дека електростатската турбуленција може да се претвори во електромагнетни бранови познати како „whistler waves“ или свиркачки бранови.
Овие бранови можат да ја пренесуваат енергијата далеку од местото каде што првично настанале.
Американските научници сметаат дека подоброто разбирање на овој процес може да придонесе за попрецизно предвидување на таканареченото вселенско време и подобра заштита на леталата и сателитите во орбитата.
Американската морнарица наведува и дека истражувањето може да има примена во развојот на способности важни за националната безбедност, но не објави детали за можните воени системи поврзани со ваквата технологија.
Првичната локација била оценета како премногу ризична
Експериментот првично требало да биде изведен од центарот Wallops на НАСА, во сојузната држава Вирџинија.
Меѓутоа, безбедносната анализа покажала дека детонацијата на насочено експлозивно полнење на голема височина може да расфрли делови од ракетата на премногу голема површина.
Поради тоа мисијата била преместена на островот Вејк, изолиран атол кој се наоѓа на околу 3.700 километри западно од Хонолулу.
Најблискиот населен остров е оддалечен речиси 1.000 километри, што овозможило да се затвори голема зона од воздушниот и поморскиот простор и експериментот да се изведе со значително помал ризик.
Тимот морал да донесе речиси сè од нула
Изолираната локација донела сериозни логистички предизвици.
На островот Вејк немало функционална инфраструктура за лансирање ниту целосен телеметриски систем, па тимот морал практично да ја донесе целата потребна опрема.
Осум припадници на одредот White Sands поминале околу седум недели на островот.
Во целата мисија биле вклучени 42 лица од американската морнарица, НАСА, универзитети и други институции.
Привремениот контролен центар бил поставен во напуштена гаража со покрив што прокиснувал, мувла и земјен под.
За комуникација тимот користел Starlink.
Летот траел само десетина минути
Ракетата била висока околу 20,7 метри и била составена од четири пренаменети мотори.
Според американската морнарица, ваквиот пристап бил десетици милиони долари поевтин отколку развојот на еден нов и значително помоќен ракетен мотор.
Целиот лет и научните мерења траеле околу десет минути.
Морнарицата соопшти дека ракетата функционирала според планот и дека биле постигнати сите главни научни цели.
Количината ослободена метална пареа била мала, брзо се распрснала и безбедно реагирала со елементите во горните слоеви на атмосферата.
Подготовка и за идни тестирања
Успешната мисија нема значење само за истражувањето на плазмата.
Американската морнарица ја гледа и како важен тест за идни експерименти што би можеле да се изведуваат од оддалечени и изолирани локации.
Меѓу можните идни тестирања се наведуваат експерименти со хиперсонични летала и технологии поврзани со американскиот систем за противракетна одбрана „Golden Dome“.
Со тоа мисијата SMART истовремено претставува научен експеримент за подобро разбирање на вселенската плазма и практичен тест за изведување комплексни ракетни мисии далеку од постојната инфраструктура.
