Археолозите во близина на израелскиот град Кирјат Гат открија исклучително редок локалитет кој покажува колку напредни биле техничките знаења и организацијата на производството пред околу 5.500 години.
На локалитетот Нахал Комем е откриена специјализирана работилница за систематско производство на кремени сечила, која потекнува од почетокот на бронзеното доба.
Според Израелската управа за антиквитети, станува збор за првиот целосно контекстуализиран производствен погон од ваков тип откриен во јужниот дел на Израел.
Производство кое барало голема прецизност
Меѓу најзначајните наоди се големи кремени јадра од кои древните занаетчии изработувале долги, тенки и исклучително остри сечила со правилна форма.
Археолозите утврдиле дека начинот на изработка бил многу пософистициран од едноставно удирање камен од камен.
Пронајдени се индикации дека бил користен механизам сличен на лост, со кој врз кременот се применувал внимателно контролиран притисок.
Таквата техника барала големо искуство, познавање на материјалот и прецизно дозирање на силата за од јадрото да се одвојат долги и тенки парчиња без да се скршат.
Сечилата имале широка употреба
Изработените алатки не биле декоративни предмети, туку имале практична улога во секојдневниот живот на населението.
Некои од сечилата се користеле како ножеви за сечење и обработка на месо, додека други биле составен дел од земјоделски алатки, особено српови што се користеле за жетва.
Формата и стандардизацијата на предметите укажуваат дека тие не биле изработувани случајно, туку според добро разработен производствен процес.
Не бил обичен занаетчиски простор
Археолозите и претходно пронаоѓале кремени сечила и јадра на различни локалитети, но многу поретко наидувале на место каде што производството било организирано и концентрирано.
Токму поради тоа Нахал Комем е особено значаен.
Локалитетот овозможува редок увид не само во готовите производи, туку и во целиот процес на нивното создавање.
Истражувачите сметаат дека ваквите сечила не можел да ги произведува секој член на заедницата.
За нивна изработка биле потребни специјализирани знаења и долгогодишно искуство, што покажува дека уште во раното бронзено доба постоеле луѓе кои практично биле професионални занаетчии.
Можно е сечилата да се тргувале низ поширокиот регион
Една од најинтересните можности е дека Нахал Комем не служел само за потребите на локалното население.
Археолозите не исклучуваат дека работилницата можела да биде производствен центар од кој готовите сечила се дистрибуирале и во други делови на Левантот.
Таквата претпоставка би можела да отвори ново поглавје во проучувањето на трговските врски меѓу древните населби.
Анализите покажале дека кременот од кој биле изработувани сечилата потекнувал од подрачјето на Беит Гуврин, на околу 15 километри од Нахал Комем.
Тоа значи дека суровината најпрво била носена до производниот центар, каде што специјализирани мајстори ја обработувале.
Доколку во иднина сечила пронајдени на други археолошки локалитети можат да се поврзат со истиот извор на кремен или со специфичната техника користена во Нахал Комем, научниците би можеле да реконструираат дел од трговските патишта што постоеле пред повеќе од пет милениуми.
Населба долга повеќе од половина километар
Нахал Комем не бил само производствен центар.
Археолошките наоди покажуваат дека подрачјето било населено во долг временски период – од доцното бакарно до раното бронзено доба.
Населбата се протегала на повеќе од половина километар, а во неа биле откриени стотици подземни јами.
Дел од нив служеле за складирање храна и материјали, други можеби биле користени како простори за живеење или производство, додека некои, според истражувачите, можеле да имаат општествена или ритуална функција.
Доказ за сложено и организирано општество
Пронаоѓањето специјализирана работилница во рамките на ваква населба им дава на археолозите нови информации за начинот на кој било организирано тогашното општество.
Фактот дека одредени луѓе можеле да се занимаваат со високо специјализирано производство укажува дека заедницата веќе имала одредена поделба на трудот.
Тоа подразбира дека едни членови на населбата можеле да се занимаваат со земјоделство, други со набавка на суровини, трговија или производство на алатки.
Затоа археолозите не го гледаат Нахал Комем само како место каде што се изработувале камени ножеви.
Локалитетот претставува сведоштво дека пред околу 5.500 години во регионот постоеле развиени заедници со специјализирани занаетчии, организирано производство, размена на суровини и технологии кои за своето време биле исклучително напредни.
Важно е да се нагласи дека во достапниот опис на археолошкото откритие не е наведено дека локалитетот директно потврдува конкретна библиска приказна. Неговото значење пред сè е археолошко – бидејќи покажува високо ниво на технологија и општествена организација во јужниот Левант пред повеќе од пет милениуми.
