Рутинско археолошко истражување пред планирана градба во областа на кибуцот Рамат Рахел во Ерусалим се претворило во неочекувано откритие кое засега ги остава истражувачите без јасен одговор.
Наместо вообичаени фрагменти од керамика или остатоци од древни ѕидови, археолозите откриле скали што водат длабоко под земја, до огромен систем од тунели издлабени директно во цврста карпа.
Досега откриениот подземен премин се протега на повеќе од 45 метри, а одделни делови достигнуваат висина до пет метри и ширина од околу три метри.
И покрај импресивните размери, археолозите сè уште не знаат кој го изградил тунелот, кога настанал и која била неговата вистинска намена.
Сè започнало како обично археолошко ископување
Истражувањето го предводеле Сиван Мизрахи и Зинови Мацкевич од Израелската управа за антиквитети.
На почетокот ништо не укажувало дека под каменестиот и отворен терен се крие толку голема подземна структура.
„Ископувањата ги изведувавме на релативно каменест и отворен терен кога одеднаш наидовме на природна карстна шуплина“, објасниле Мизрахи и Мацкевич во официјалното соопштение.
Но она што првично изгледало како природна шуплина набргу се претворило во нешто многу посложено.
„На наше големо изненадување, како што напредуваа работите, шуплината се претвори во долг тунел. Одредени делови сè уште се урнати, така што тунелот сè уште не ги открил сите свои тајни“, посочиле археолозите.
Тоа значи дека ниту сегашната должина од повеќе од 45 метри можеби не е конечна. Дел од системот е затрупан со материјал од уривања, па зад него би можеле да постојат уште неистражени простории или премини.
Димензиите ги изненадиле и искусните археолози
Размерите на подземната конструкција покажуваат дека нејзиното создавање морало да бара значителен труд, организација и ресурси.
Одредени премини се високи до пет метри и широки околу три метри, а карпата била обработена на начин кој, според истражувачите, укажува на внимателно планирана работа.
„Јасно е дека оние кои го исклесале овој тунел вложиле огромен труд, внимателно ја испланирале работата и располагале со способностите и ресурсите потребни за остварување на ваква цел“, нагласуваат археолозите.
Токму поради тоа се поставува главното прашање: зошто некој пред илјадници години би вложил толку време и труд во создавање ваков подземен систем?
Првата теорија била дека станува збор за древен водовод
Една од првите претпоставки била дека тунелот можеби служел за снабдување со вода.
Археолозите разгледувале можност да е дел од древен аквадукт или друг систем за доведување питка вода до населението.
Сепак, подеталната геолошка анализа не ја поддржала оваа теорија.
Во близина не бил пронајден подземен извор на вода кој би ја оправдал изградбата на толку голем систем.
Уште еден важен детал е што ѕидовите на тунелот не биле обложени со малтер или друг водонепропустлив материјал, каков што вообичаено се користел кај древните водоводни конструкции за да се спречи истекување на водата.
Поради тоа, теоријата дека станува збор за аквадукт или друг систем за водоснабдување во голема мера била отфрлена.
Нема докази ниту за земјоделска или производна намена
По отфрлањето на теоријата за водоснабдување, истражувачите почнале да разгледуваат други можности.
Една од нив била тунелот да имал земјоделска или индустриска функција.
Но ниту за тоа досега не се пронајдени конкретни докази.
Во подземниот простор не биле откриени предмети или конструкции што јасно би упатувале на производство, складирање или обработка на материјали.
Поради тоа, ниту оваа претпоставка засега не дава сигурен одговор.
Најверојатната теорија е поврзана со вадење камен
Во моментов, една од најсериозно разгледуваните можности е дека системот настанал при копање кон слој од креда погоден за вадење градежен камен или за производство на вар.
Во тунелот бил пронајден и вентилациски отвор, а на подот имало остатоци од исклесан материјал.
Овие траги би можеле да укажуваат дека просторот имал практична работна функција и дека во него се вршело ископување или обработка на камен.
Но и оваа теорија сè уште не е потврдена.
Археолозите не ја исклучуваат ниту можноста проектот да бил прекинат во одреден момент, па тунелот никогаш да не ја добил првично планираната намена.
Нема ниту еден предмет што би ја открил староста
Една од најголемите мистерии е времето кога тунелот бил создаден.
Во текот на ископувањата досега не бил пронајден ниту еден предмет што би можел сигурно да се датира и на тој начин да помогне да се утврди староста на структурата.
Нема керамика, алатки, монети или друг археолошки материјал што би дал појасен временски ориентир.
„Староста на тунелот исто така претставува мистерија за нас, бидејќи не е пронајден ниту најмал предмет што би можел да укаже на времето на неговото создавање“, објасниле истражувачите.
Сепак, самата локација можеби нуди одреден траг.
Во непосредна близина има две значајни древни наоѓалишта
Тунелот е оддалечен само неколку стотини метри воздушна линија од две важни археолошки локации.
Едната е јавна градба од железното време, односно од периодот на Првиот храм, која се наоѓа во населбата Арнона.
Другата е Тел Рамат Рахел, археолошки локалитет каде се пронајдени траги од населување што се протегаат од железното време па сè до исламскиот период.
Поради близината на овие наоѓалишта, истражувачите претпоставуваат дека новооткриениот тунел би можел да биде стар меѓу 2.500 и 3.000 години.
Но засега станува збор само за претпоставка. Без директен археолошки доказ, неговата старост не може со сигурност да се утврди.
„Понекогаш и ние остануваме зачудени“
Амит Реем, археолог од Израелската управа за антиквитети, посочил дека ова откритие е уште еден доказ колку слоеви од минатото сè уште се кријат под Ерусалим.
„Ова откритие им се придружува на многубројните наоди што секојдневно излегуваат на виделина низ целиот град, од час во час“, изјавил Реем.
Но и за археолозите кои работат во град со исклучително богато минато постојат моменти кога наодот нема веднаш објаснување.
„Вообичаено имаме објаснување за она што го пронаоѓаме, но понекогаш, како во овој случај, остануваме зачудени и воодушевени“, додал тој.
Истражувањето продолжува
Засега подземниот систем во Рамат Рахел останува една од најинтересните археолошки загатки откриени во областа.
Познато е дека тунелот е долг најмалку 45 метри, дека одредени делови достигнуваат висина од пет метри, дека во него има вентилациски отвор и траги од исклесан материјал и дека можеби бил поврзан со вадење камен.
Близината на древните локалитети упатува на можност структурата да е стара и до 3.000 години, но ниту староста ниту намената засега не се потврдени.
Најголемите прашања остануваат отворени: кој го исклесал огромниот тунел низ цврстата карпа, зошто бил изграден и дали некогаш бил целосно завршен.
Бидејќи дел од системот сè уште е затрупан, понатамошните ископувања би можеле да откријат нови премини и докази што конечно ќе ја разрешат мистеријата. Но можно е вистинската цел на овој необичен подземен свет засекогаш да остане скриена во карпите под Ерусалим.
