Меѓународен тим научници откри нови докази кои би можеле да помогнат во реконструкцијата на водното минато на Марс и да дадат подобра претстава за тоа колкави количества вода некогаш постоеле на неговата површина и во кората.
Во неодамна објавена студија, истражувачи предводени од Техничкиот универзитет во Данска го анализирале познатиот марсовски метеорит „Црна убавица“, со научна ознака Северозападна Африка 7034, односно NWA 7034.
Овој метеорит е особено вреден за научниците бидејќи се смета за единствениот познат примерок на Земјата кој директно потекнува од кората на Марс.
Се верува дека бил исфрлен од површината на планетата по силен удар пред милијарди години, а неговата старост се проценува на околу 4,4 до 4,5 милијарди години.
Научниците барале траги од древна вода
Истражувачите користеле комбинација од рендгенска и неутронска томографија за да ја испитаат внатрешната структура на метеоритот и да утврдат дали во него постојат таканаречени хидрирани материјали – минерали кои содржат водород и можат да сведочат за присуство на вода во далечното минато.
Рендгенската томографија им овозможила да ги идентификуваат најгустите делови од „Црната убавица“, особено областите богати со железо и силициум.
Но токму неутронската томографија го донела најинтересното откритие.
Областите кои при класичното рендгенско снимање изгледале како празнини, всушност содржеле хидрирани материјали.
„Неутроните се особено чувствителни на водород“, објаснува д-р Дејвид Манес од Институтот Пол Шерер, еден од коавторите на студијата.
Тој, заедно со д-р Андерс Кестнер, ја извршил неутронската томографија во институтот.
„Во комбинација со рендгенската томографија, не само што успеавме да откриеме ситни хидрирани минерали, туку за првпат можевме да визуелизираме и поголеми, макроскопски наслаги на водород“, објаснил Манес.
Доказ дека древниот Марс имал значителни количества вода
Резултатите укажуваат дека во раниот период од историјата на Марс постоел резервоар со вода доволно голем за водата да има контакт и со површината и со кората на планетата.
Според научниците, водата навлегувала во карпите и оставала траги во минералите кои милијарди години подоцна станале дел од метеоритот „Црна убавица“.
Тоа претставува уште едно парче во сложувалката за тоа како изгледал Марс во своето далечно минато.
Научниците одамна имаат докази дека Црвената Планета некогаш била многу повлажна отколку денес, со реки, езера и други водени системи на нејзината површина.
Сличности со материјалите откриени во кратерот Језеро
Истражувачите забележале дека дел од материјалите откриени во „Црната убавица“ се слични на оние идентификувани во кратерот Језеро, кој денес го истражува роверот Perseverance на НАСА.
Тоа дополнително ја зајакнува претпоставката дека пред милијарди години Марс бил значително потопол и повлажен свет.
Кратерот Језеро е особено важен за научниците бидејќи се смета дека некогаш во него постоело древно езеро и речна делта, поради што е едно од најинтересните места во потрагата по траги од некогашни услови погодни за живот.
„Црната убавица“ не е единствениот славен метеорит од Марс
Иако NWA 7034 открива сè повеќе информации за марсовската кора и водното минато на планетата, можеби најпознатиот метеорит за кој се верува дека дошол од Марс е Allan Hills 84001, познат како ALH84001.
Тој бил откриен на Антарктикот на 27 декември 1984 година.
Првично бил класифициран како фрагмент од астероид, но подоцнежните анализи покажале дека најверојатно потекнува од Марс.
Особено внимание предизвикал во 1996 година, кога научниците објавиле дека во него откриле необични микроскопски структури за кои било предложено дека можеби претставуваат траги од древен марсовски живот.
Истражувањето било објавено во списанието Science и предизвикало огромен светски интерес, до тој степен што тогашниот американски претседател Бил Клинтон одржал и официјално обраќање.
Сепак, научната заедница брзо предупредила дека истите структури можат да настанат и преку целосно небиолошки процеси.
Поради тоа, ALH84001 никогаш не станал доказ дека на Марс постоел живот, но останал еден од најпознатите и најпроучуваните марсовски метеорити.
Зошто примероците директно од Марс се толку важни?
И „Црната убавица“ и ALH84001 покажуваат колку многу информации можат да се извлечат од мал примерок марсовска карпа.
Но метеоритите имаат и ограничувања.
Научниците не знаат со целосна сигурност од кој конкретен дел на Марс потекнуваат, а по нивното пристигнување на Земјата можат да бидат изложени и на влијанијата на нашата атмосфера и околина.
Токму затоа директното донесување внимателно собрани примероци од површината на Марс се смета за еден од најважните идни чекори во истражувањето на планетата.
Роверот Perseverance веќе собира примероци и ги затвора во специјални контејнери, со надеж дека еден ден ќе можат да бидат донесени на Земјата и анализирани во лаборатории со инструменти кои не можат да бидат испратени на Марс.
Неизвесна судбината на американско-европскиот проект
Во текстот се наведува дека долго планираниот проект на НАСА и Европската вселенска агенција за враќање примероци од Марс се соочил со сериозни проблеми поради огромниот раст на трошоците.
Тоа ја доведува во прашање можноста примероците што Perseverance ги остава на површината на Марс навистина да стигнат до научниците на Земјата во првично планираната форма.
Поради тоа, барем засега, метеоритите остануваат еден од најважните директни извори на материјал од Марс што научниците можат детално да го испитуваат во земјени лаборатории.
Кина би можела прва да донесе примероци од Марс
Во меѓувреме, Кина ја планира мисијата „Тјанвен-3“, чија цел е собирање материјал од Марс и негово враќање на Земјата.
Доколку проектот се реализира според плановите, Кина би можела да стане првата земја што успешно ќе донесе директни примероци од Марс на Земјата, потенцијално во текот на следната деценија.
До тогаш, „Црната убавица“ останува една од највредните временски капсули од Црвената Планета.
Метеоритот стар повеќе од четири милијарди години сега носи нови докази дека древната марсовска кора била во контакт со значителни количества вода – уште еден показател дека Марс во далечното минато бил многу поразличен, потопол и повлажен свет од студената и сува планета што ја гледаме денес.
