Замислете стаорец тежок колку поголемо куче. Научниците открија дека пред околу 35 милиони години на територијата на денешен Тајланд живеел огромен глодар, чија телесна тежина се проценува на приближно 30 килограми. Необичното животно, кое добило научно име Yakamys sirindhornae, било идентификувано благодарение на само два фосилизирани заба, пронајдени пред повеќе од две децении во рудник за јаглен.
Откритието, претставено во научното списание „Scientific Reports“ на 4 ноември, отвора нови прашања за еволуцијата на глодарите и за тоа кога овие животни почнале да достигнуваат необично големи димензии.
Иако денес зборот „стаорец“ најчесто го поврзуваме со релативно мало животно, праисторискиот свет очигледно имал и сосема поинакви претставници на оваа група цицачи.
Мислела дека пронашла коска, но се покажало дека е огромен заб
Приказната започнала во 2004 година, во рудник за јаглен во провинцијата Краби, во јужен Тајланд.
Геологот Панипа Тиан забележала необичен светол фосил меѓу темните наслаги од јаглен.
Поради неговата големина, првично помислила дека станува збор за дел од коска.
Но, кога го покажала на својот претпоставен, добила изненадувачки одговор: предметот всушност бил заб од исклучително голем глодар.
Истиот ден бил пронајден и друг фосилизиран заб.
Двата примерока останале дел од научната колекција, но во тоа време истражувачите немале доволно податоци за со сигурност да утврдат на кој вид животно му припаѓале.
Дури по повеќе од 20 години, деталните анализи овозможиле конечно да се идентификува новиот вид.
Колку навистина бил голем праисторискиот глодар?
Истражувачите од Тајланд, Франција и Канада користеле седум различни математички модели за да ја проценат телесната маса врз основа на големината на забите.
Пресметките дале резултати од приближно 21 до 47 килограми, а како средна проценка научниците прифатиле тежина од околу 30 килограми.
Ова не значи дека секое животно од овој вид тежело точно толку, бидејќи проценката се базира на ограничени фосилни остатоци.
За споредба, денес најголемиот жив глодар е капибарата, која може да достигне значително поголема тежина од обичните стаорци.
Новото откритие покажува дека и некои многу рани групи глодари развиле крупни тела милиони години пред појавата на подоцнежните џиновски видови.
Живеел во време кога светот изгледал сосема поинаку
Yakamys sirindhornae живеел пред приближно 33 до 35 милиони години, во доцниот еоцен.
Тоа бил период кога климата, растителниот свет и животинските заедници значително се разликувале од денешните.
Во регионот на денешен Тајланд постоеле живеалишта во кои живееле различни рани цицачи, вклучувајќи примати, месојади и копитари.
Новопронајдениот глодар припаѓал на изумрената фамилија Ischyromyidae, една од раните групи во еволутивната историја на глодарите.
Неговото постоење покажува дека азиските праисториски екосистеми биле многу поразновидни отколку што досега можело да се заклучи од ограничениот фосилен материјал.
Како изгледало животното останува мистерија
Иако научниците успеале да ја проценат неговата големина, многу детали за животното засега остануваат непознати.
Не е пронајден целосен скелет, ниту череп што би овозможил сигурна реконструкција на неговиот изглед.
Затоа истражувачите не можат со сигурност да кажат каква опашка имал, како се движел или со што точно се хранел.
Од обликот и структурата на забите можат да се добијат одредени информации за неговата еволутивна припадност, но не и целосна слика за начинот на живот.
Токму затоа научниците предупредуваат дека популарните споредби со денешните стаорци не треба да се сфатат буквално.
Станува збор за изумрен сродник од пошироката група глодари, а не за огромна верзија на денешниот домашен или канализациски стаорец.
Зошто откритието е толку важно?
Најголемото научно значење на фосилите не е само нивната големина.
Досега најпознатите примери на џиновски глодари главно потекнуваа од подоцнежни геолошки периоди, особено од Јужна Америка.
Новиот вид покажува дека исклучително големи глодари постоеле и во Југоисточна Азија пред десетици милиони години.
Ова укажува дека зголемувањето на телесната големина се појавувало во различни еволутивни линии и различни делови од светот.
Научниците се надеваат дека идните истражувања во Тајланд ќе откријат дополнителни фосили, кои би помогнале попрецизно да се реконструира животното.
Два заба открија цел еден изгубен свет
Можеби најневеројатниот дел од приказната е фактот што за идентификација на сосема нов праисториски вид биле доволни два добро зачувани заба.
Фосилите останале неразјаснети повеќе од две децении, сè додека новите научни анализи не ја откриле нивната вистинска вредност.
Денес тие претставуваат значаен доказ за постоењето на необично крупни глодари во праисториска Азија.
И уште една потврда дека дури и најмалите остатоци од далечното минато можат да раскажат неверојатни приказни за животот на Земјата.
