Длабоко под источниот дел на Англија се откриени траги од огромен вулкански систем кој пред приближно 454 милиони години предизвикал една од најмоќните ерупции во геолошката историја на Европа.
Доказите биле пронајдени во примероци од длабоки дупнатини во Линколншир и Норфолк, оддалечени околу 65 километри. Во нив истражувачите откриле микроскопски кристали од циркон, помали од дебелината на човечко влакно.
Анализата покажала дека кристалите се стари приближно 454,4 милиони години, што одговара на староста на огромен слој вулканска пепел пронајден во повеќе делови од северна и источна Европа. Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание „GSA Bulletin“. Истражувањето е достапно во „GSA Bulletin“
Трагата води до заливот Ваш
Се верува дека изворот на ерупцијата бил вулкански комплекс кој денес се наоѓа длабоко под заливот Ваш, меѓу областите Норфолк и Линколншир на источниот брег на Англија.
Над површината денес нема препознатлив вулкански конус. Остатоците од древниот систем во текот на стотици милиони години биле еродирани, прекриени со други геолошки слоеви и целосно скриени под еден од најрамните предели во Англија.
Научниците сметаат дека токму оваа ерупција можеби го создала слојот пепел познат како „Кинекуле тефра“, чии траги се пронајдени во Норвешка, Шведска, балтичкиот регион, Полска и Белорусија.
Во периодот кога се случила ерупцијата, распоредот на континентите бил целосно различен од денешниот. Територијата на денешна Англија била дел од микроконтинентот Авалонија, а меѓу неа и Скандинавија се простирало древното Торнквистово Море.
Стотици кубни километри материјал биле исфрлени во атмосферата
Според Британскиот геолошки завод, станувало збор за исклучително експлозивна ерупција при која стотици кубни километри карпи и вулкански материјал биле исфрлени високо во атмосферата.
https://t.co/k4xFDx6vLx
Пепелта можела да достигне до стратосферата и да се прошири на огромно растојание низ тогашна Европа. Истражувачите пронашле и помлади кристали, стари околу 453,7 милиони години, кои можеби потекнуваат од дополнителна ерупција поврзана со уривањето на вулканската калдера. Британски геолошки завод
Дали навистина станува збор за супервулкан?
Терминот „супервулкан“ обично се користи за вулкански систем кој во минатото предизвикал ерупција од осми степен на Индексот на вулканска експлозивност – VEI. Тоа подразбира исфрлање на повеќе од 1.000 кубни километри вулкански материјал. Објаснување на терминот од Геолошкиот завод на САД
Сепак, дел од стручната јавност е внимателен со оваа класификација. Бидејќи најголемиот дел од материјалот бил еродиран или затрупан, сè уште нема доволно зачувани докази за прецизно да се утврди вкупниот волумен на ерупцијата.
Поради тоа, посигурно е настанот да се опише како ултраплинијанска ерупција – исклучително силна експлозија со огромен столб од пепел и широко распространети вулкански наслаги.
Многу посилна од ерупцијата на Сент Хеленс
За споредба, ерупцијата на планината Сент Хеленс во американската сојузна држава Вашингтон во 1980 година била класифицирана како VEI 5. Таа беше една од најразорните вулкански ерупции во поновата историја на Северна Америка.
Бидејќи VEI е логаритамска скала, ерупцијата од категоријата VEI 8 исфрла приближно илјадапати поголем волумен материјал од ерупција од категоријата VEI 5. Тоа не значи дека во секој поглед е точно илјадапати „посилна“, бидејќи разорноста зависи и од траењето, составот на магмата, висината на облакот и други фактори.
Може ли повторно да еруптира?
И покрај драматичното откритие, научниците нагласуваат дека нема причина за загриженост. Вулканскиот систем под источна Англија е одамна изгаснат и не се очекува повторно да се активира.
За разлика од раседите, кои во одредени услови можат повторно да станат сеизмички активни, овој вулкански систем повеќе нема извор на магма што би овозможил нова ерупција.
Откритието затоа не претставува предупредување за идна катастрофа, туку редок геолошки запис за настан што се случил приближно 200 милиони години пред појавата на првите диносауруси.
Микроскопските кристали од циркон, зачувани длабоко под површината, им овозможија на научниците да реконструираат дел од драматичното минато на Европа и да го откријат можниот извор на пепелта што пред стотици милиони години се проширила низ голем дел од континентот.
