Грижата за внуците носи многу повеќе од семејна радост и секојдневна динамика. Нови истражувања укажуваат дека активната вклученост на бабите и дедовците во животот на внуците може да биде поврзана и со подобро когнитивно функционирање во повозрасните години.
Причината можеби лежи во комбинацијата од ментална стимулација, физичка активност, социјална поврзаност и чувството дека човек има важна улога и цел во секојдневието.
Што покажало истражувањето?
Во анализа во која биле вклучени речиси 3.000 баби и дедовци постари од 50 години, истражувачите ја испитувале поврзаноста меѓу грижата за внуците и когнитивните способности.
Учесниците биле дел од Англиската лонгитудинална студија за стареење, а нивната просечна возраст изнесувала околу 67 години.
Во периодот од 2016 до 2022 година тие редовно решавале тестови поврзани со меморијата и вербалната флуентност, а истовремено одговарале и на прашања за тоа дали и на кој начин се вклучени во грижата за своите внуци.
Резултатите, објавени во научното списание „Psychology and Aging“, покажале дека бабите и дедовците кои биле вклучени во некаква форма на грижа за внуците во просек постигнувале подобри резултати на тестовите за меморија и јазични способности.
Оваа поврзаност била забележана и откако истражувачите ги земале предвид факторите како возраста, образованието и општата здравствена состојба.
Не е пресудно колку часови ги чувате внуците
Еден од поинтересните наоди е дека не изгледа дека само бројот на часови поминати со внуците е најважен.
Главната авторка на студијата, Флавија Череќес од Универзитетот Тилбург во Холандија, посочува дека самата улога на баба или дедо кој е активно вклучен во грижата може да биде позначајна од тоа колку често или колку долго трае таа грижа.
Таквата улога во себе обединува повеќе активности кои го ангажираат мозокот – разговор, планирање, решавање секојдневни ситуации, игра, движење и постојана комуникација.
Играњето и секојдневните обврски го активираат мозокот
Бабите и дедовците во истражувањето пријавувале различни активности со внуците.
Некои играле со нив, други помагале околу домашните задачи, подготвувале оброци или повремено ги чувале во текот на ноќта.
Истражувачите не издвоиле една конкретна активност како „најдобра“ за мозокот. Наместо тоа, можно е токму разновидноста на задачите и постојаната интеракција да создаваат корисна комбинација од когнитивна, физичка и социјална стимулација.
Кај бабите е забележан уште еден интересен резултат
И позитивна поврзаност била забележана и кај бабите и кај дедовците, кај жените во студијата било регистрирано и побавно опаѓање на одредени когнитивни способности, особено оние поврзани со меморијата и јазикот.
Истражувачите претпоставуваат дека тоа може да биде поврзано со почестата или поинтензивна вклученост на бабите во грижата за децата, како и со социјалните и културните разлики во улогите на бабите и дедовците.
Сепак, студијата покажува поврзаност и не докажува дека самото чување внуци директно го спречува когнитивното стареење.
Премногу обврски можат да имаат спротивен ефект
Истражувачите предупредуваат и на една важна работа – грижата за внуците не мора автоматски да биде корисна во секоја ситуација.
Доколку чувањето на децата се претвори во постојана обврска, притисок или извор на стрес и физичка исцрпеност, позитивните ефекти може да се намалат.
Затоа важни се доброволноста и балансот.
Грижата за внуците треба да биде усогласена со здравствената состојба, енергијата и личните желби на бабата или дедото, а не да стане товар кој го нарушува нивниот секојдневен живот.
Корист може да имаат и внуците
Поврзаноста меѓу генерациите не е важна само за постарите членови на семејството.
Други истражувања покажуваат дека активното и позитивно присуство на бабите и дедовците може да биде поврзано и со подобра емоционална сигурност и социјална поддршка кај децата, а во одредени услови и со нивниот јазичен и когнитивен развој.
На крајот, најважната порака не е дека бабите и дедовците треба да ги чуваат внуците за да „го зачуваат мозокот“, туку дека редовната социјална поврзаност, разновидните активности, движењето и чувството на смисла се важни компоненти на здравото стареење.
А дружењето со внуците може природно да ги обедини сите тие фактори во една секојдневна и пријатна активност.
