Енергетските пијалаци и додатоците во исхраната што содржат кофеин и други стимуланси повторно се во фокусот на кардиолозите. Нова американска анализа на повеќе од 28.000 пријави за несакани реакции покажува дека срцев застој бил споменат околу 11 пати почесто во пријавите поврзани со производи што содржат стимуланси, во споредба со други производи. Особено внимание привлекува фактот што речиси половина од пријавените кардиоваскуларни проблеми во оваа група се однесувале на лица на возраст од 18 до 34 години. Научниците, сепак, нагласуваат дека резултатите не докажуваат дека пијалаците директно ги предизвикале овие состојби.
Енергетските пијалаци се дел од секојдневието на многу млади луѓе, студенти, спортисти и вработени кои сакаат брзо да го намалат чувството на замор.
Благодарение на кофеинот и другите стимулативни состојки, ваквите производи можат привремено да ја зголемат будноста и концентрацијата.
Но, нивната сè поголема популарност отвора прашања за влијанието врз срцето, особено при редовна употреба, внесување поголеми количества или комбинирање со други стимуланси.
Токму оваа тема беше разгледана на научниот собир на Американската асоцијација за срце (American Heart Association), одржан од 6 до 9 ноември 2026 година во Чикаго.
Анализирани повеќе од 28.000 пријави
Истражувачите од Медицинскиот факултет на Универзитетот во Вирџинија анализирале податоци од американската Агенција за храна и лекови (FDA).
Станува збор за 28.345 пријави за можни несакани реакции, поднесени во периодот од 2017 до 2025 година.
Од нив, 854 се однесувале на производи што содржат кофеин или други стимулативни супстанции.
Останатите 27.491 пријава биле поврзани со други категории прехранбени производи и додатоци, меѓу кои безалкохолни пијалаци, протеински плочки, витамински препарати и замени за оброци.
Истражувачите проверувале колку често во пријавите се појавуваат срцев застој, срцев удар, нарушувања на срцевиот ритам и други кардиоваскуларни проблеми.
Срцев застој се споменувал 11 пати почесто
Резултатите покажале значителни разлики меѓу анализираните категории производи.
Во пријавите поврзани со кофеин и други стимуланси, срцев застој бил наведен приближно 11 пати почесто отколку во пријавите за производи без вакви состојки.
Срцев удар бил пријавуван околу 4,5 пати почесто, додека нарушувања на срцевиот ритам или силни палпитации се појавувале приближно четири пати почесто.
Дополнително, биле забележани почести пријави за забрзана работа на срцето, болка во градите и несвестица.
Но, овие бројки мора правилно да се толкуваат.
Истражувањето не покажува дека лице кое пие енергетски пијалак има 11 пати поголема веројатност да доживее срцев застој.
Бројката се однесува на зачестеноста на одредена состојба меѓу веќе поднесените пријави за несакани реакции.
Научниците не располагале со податоци за вкупниот број луѓе кои ги консумирале производите без никакви здравствени последици.
Затоа од анализата не може да се пресмета вистинскиот индивидуален ризик.
Особено внимание привлекуваат младите од 18 до 34 години
Еден од најинтересните резултати се однесува на возраста на луѓето опфатени со пријавите.
Околу 45 проценти од кардиоваскуларните пријави поврзани со кофеински и стимулативни производи се однесувале на лица на возраст од 18 до 34 години.
Оваа категорија обично не се смета за најризична во однос на срцеви заболувања.
Истражувачите посочуваат дека младите почесто користат енергетски пијалаци за време на учење, ноќни активности или пред физички тренинг.
Некои ги комбинираат со алкохол, додека други истовремено користат додатоци за вежбање што содржат дополнителни стимуланси.
Таквата комбинација може да доведе до внесување значително поголеми количества кофеин отколку што лицето претпоставува.
Сепак, научниците не можат со сигурност да утврдат кој фактор бил одговорен за здравствените проблеми во поединечните пријави.
Колку кофеин е премногу?
Според американската FDA, за повеќето здрави возрасни лица внесувањето до околу 400 милиграми кофеин дневно генерално не се поврзува со негативни ефекти.
Но, ова не е универзална граница што важи подеднакво за сите.
Чувствителноста на кофеинот зависи од возраста, телесната тежина, здравствената состојба, лековите и индивидуалната способност на организмот да го обработува.
Некои енергетски пијалаци содржат големи количества кофеин во едно пакување, а дополнителни извори може да бидат кафето, чајот, одредени газирани пијалаци и препаратите за физичка активност.
Затоа важно е да се следи вкупната дневна количина, а не само бројот на испиени енергетски пијалаци.
Кај лица со нарушувања на срцевиот ритам, одредени здравствени состојби или зголемена чувствителност, и помали количества може да предизвикаат непријатни симптоми.
Дали енергетските пијалаци се соодветни за деца?
Американската академија за педијатрија советува децата и адолесцентите да избегнуваат енергетски пијалаци.
Причината е високата концентрација на кофеин и можните последици врз организмот што сè уште се развива.
Прекумерниот внес може да предизвика забрзана работа на срцето, нервоза, нарушено спиење, зголемен крвен притисок и други несакани ефекти.
Особено загрижувачка е употребата на енергетски пијалаци како замена за сон или редовен одмор.
Кофеинот може привремено да го намали чувството на поспаност, но не ја отстранува потребата на организмот од квалитетен сон.
Кои симптоми не треба да се игнорираат?
Експертите препорачуваат посебно внимание кај луѓето што по консумирање енергетски пијалак или стимулативен препарат чувствуваат необични симптоми.
Меѓу нив се силно или неправилно чукање на срцето, изразена вртоглавица, треперење, чувство на слабост и повторувачки палпитации.
При вакви симптоми треба да се прекине внесувањето дополнителни стимуланси и да се побара медицински совет.
Силна или продолжена болка во градите, губење на свеста или отежнато дишење бараат итна медицинска помош.
Лекарите советуваат пациентите да кажат дали непосредно пред појавата на симптомите користеле енергетски пијалаци, препарати за тренинг или други производи што содржат стимуланси.
Оваа информација може да биде важна при проценката на можните причини.
Истражувањето е прелиминарно
Американската асоцијација за срце нагласува дека презентираните резултати потекнуваат од научен апстракт и сè уште не се објавени како целосна студија со независна рецензија во научно списание.
Дополнително, пријавите во американската база се доброволни.
Тоа значи дека дел од несаканите реакции можеби никогаш не биле пријавени, а други пријави можеле да бидат поврзани со дополнителни здравствени фактори.
Поради тоа, анализата не може да докаже причинско-последична врска.
За подобро разбирање на ризиците ќе бидат потребни истражувања што ќе ја следат вистинската потрошувачка, количините на внесени стимуланси и здравствените исходи кај поголем број луѓе.
Пораката на кардиолозите: Поголема внимателност, без непотребна паника
Новите резултати не значат дека секој енергетски пијалак е опасен или дека повремената употреба задолжително ќе предизвика срцев проблем.
Но, покажуваат зошто производите со високи концентрации на кофеин не треба да се третираат како обични освежителни пијалаци.
Особено е важно младите да бидат информирани за количината на стимулативни состојки што ги внесуваат и за можните последици од нивното комбинирање.
Истражувачите повикуваат и на подобро следење на пријавите за несакани реакции, како и на дополнителни научни истражувања.
Во време кога енергетските пијалаци се лесно достапни и широко рекламирани, најважната препорака останува умереноста, внимателното читање на декларациите и навременото препознавање на симптомите што можат да укажуваат на срцев проблем.
