Дали вегетаријанската исхрана секогаш значи и подолг живот? Нова студија објавена во февруари 2026 година во The American Journal of Clinical Nutrition покажува дека кај луѓето во многу длабока старост одговорот можеби не е толку едноставен.
Истражувачи од Универзитетот Фудан и Кинескиот центар за контрола и превенција на болести анализирале 5.203 лица на возраст од 80 години или повеќе, користејќи податоци од големото кинеско истражување за долговечност кое започнало во 1998 година. До крајот на следењето биле идентификувани 1.459 лица кои доживеале 100 години и 3.744 кои починале пред стотиот роденден.
Резултат што привлече внимание
Во споредба со лицата кои јаделе и растителна и животинска храна, вегетаријанците имале околу 19% пониски шанси да доживеат 100 години.
Кај веганите разликата била уште поголема – околу 29% пониски шанси. Сепак, кај пескетаријанците, кои јадат риба, и кај вегетаријанците кои консумираат јајца и млечни производи, разликите не биле статистички убедливи.
Научниците откриле и нешто особено важно: врската била најизразена кај потхранетите лица со индекс на телесна маса под 18,5.
Кај нив вегетаријанската исхрана била поврзана со 28% пониски шанси за достигнување 100 години. Кај лицата со нормална или повисока телесна тежина, пак, не била утврдена статистички значајна разлика.
Тоа не значи дека „месото го продолжува животот“
Ова е една од најважните забелешки.
Студијата покажува поврзаност, но не докажува дека јадењето месо директно предизвикува подолг живот. Истражувањето е набљудувачко и се однесува конкретно на кинеска популација постара од 80 години.
На резултатите можат да влијаат и други фактори – целокупниот квалитет на исхраната, здравствената состојба, телесната тежина, социоекономските услови и количината на протеини и други хранливи материи.
Авторите затоа не препорачуваат голема консумација на месо, туку нагласуваат разновидна и квалитетна исхрана со растителни и, кога е соодветно, животински извори на хранливи материи, особено кај многу старите и потхранети лица.
Зошто исхраната станува особено важна по 80-тата година?
Со стареењето се зголемува ризикот од губење на мускулната маса, намален апетит и недоволен внес на енергија и протеини.
Затоа кај човек од 85 или 90 години целите во исхраната не мора да бидат идентични со оние кај здрав 30-годишник.
Протеините, витаминот Б12, железото, цинкот и другите микронутриенти стануваат особено важни за зачувување на мускулите, коските и функционалната независност.
Но добро испланирана вегетаријанска, па и веганска исхрана може да ги обезбеди потребните хранливи материи доколку е внимателно составена и, кога е потребно, со соодветна суплементација.
Квалитетот на храната можеби е поважен од самата етикета
Интересно е што друга студија од истата истражувачка група, објавена во 2025 година во списанието npj Aging, покажала дека квалитетот на исхраната има огромно значење.
Кај постарите лица кои се хранеле вегетаријански, но имале висококвалитетна растителна исхрана, не била забележана значајна разлика во здравото стареење во споредба со лицата со мешана исхрана. Полошите резултати биле поизразени кај оние со послаб квалитет на исхраната.
Тоа е важна порака бидејќи „вегетаријанско“ не значи автоматски и „здраво“. Исхрана базирана на зеленчук, овошје, мешунки, јаткасти плодови и интегрални житарки е сосема различна од исхрана богата со рафинирани јаглехидрати, слатки и ултрапреработени производи, иако и двете формално можат да бидат без месо.
Што е тогаш најдобро за долговечност?
Науката засега не поддржува едноставен заклучок дека „месојадите живеат подолго“ или дека „вегетаријанците живеат подолго“.
Новото истражување покажува нешто поспецифично: кај луѓето кои веќе ја надминале 80-тата година, особено кај оние со мала телесна тежина, строгото исклучување на сите животински намирници било поврзано со помала веројатност да се достигне 100-годишна возраст.
Најразумната порака од досегашните податоци е дека во длабока старост поважни од строгите поделби на „месојади“ и „вегетаријанци“ се доволниот внес на протеини и енергија, разновидната храна и избегнувањето на потхранетост.
Со други зборови – за долговечноста најверојатно не победува екстремот, туку добро избалансираната и квалитетна исхрана.
