Добриот сон можеби има многу поголемо значење за здравјето на мозокот отколку што досега се мислеше. Ново истражување на шведскиот институт „Каролинска“, во кое биле анализирани податоци од повеќе од 400.000 луѓе, покажува дека квалитетното спиење е поврзано со подобра меморија, побрзо размислување и подобро зачувана структура на мозокот, особено кај луѓето со дијабетес и срцеви заболувања.
Резултатите од студијата, објавени на 4 ноември 2026 година во научното списание „Journal of the American Heart Association“, укажуваат дека навиките поврзани со спиењето можат да имаат важна улога во зачувувањето на когнитивните способности во подоцнежните години од животот.
Истражувачите користеле податоци од големата британска здравствена база UK Biobank, која содржи информации за здравствената состојба и животните навики на стотици илјади луѓе.
Од повеќе од 400.000 испитаници, над 54.000 имале барем едно кардиометаболичко заболување, како дијабетес тип 2, срцева болест или претходно претрпен мозочен удар.
Дополнително, кај речиси 35.000 учесници биле достапни и снимки на мозокот направени со магнетна резонанца.
Научниците анализирале пет важни показатели за квалитетот на спиењето: времетраењето на сонот, редовноста на биолошкиот ритам, присуството на несоница, ‘рчењето и дневната поспаност.
Резултатите покажале дека лицата со кардиометаболички заболувања кои имале поквалитетен сон постигнувале нешто подобри резултати на тестовите за размислување, решавање проблеми и брзина на обработка на информации.
Но истражувачите забележале уште една значајна разлика.
Кај овие испитаници бил измерен и поголем вкупен волумен на мозокот, како и подобро зачувани количества сива и бела мозочна материја.
Овие структури се важни за нормалното функционирање на нервниот систем, меморијата, обработката на информации и координацијата на различните мозочни активности.
Според научниците, поврзаноста меѓу добриот сон и подобро зачуваната мозочна структура била поизразена кај луѓето со дијабетес, срцеви заболувања или претрпен мозочен удар, отколку кај оние без такви здравствени проблеми.
Истражувачката Абигејл Дав од институтот „Каролинска“ посочува дека кардиометаболичките болести се меѓу најпознатите ризик-фактори за нарушување на когнитивните функции и развој на деменција.
Затоа, подобрувањето на спиењето би можело да претставува дополнителна можност за зачувување на здравјето на мозокот кај овие пациенти.
Сепак, авторите предупредуваат дека станува збор за набљудувачко истражување.
Тоа значи дека резултатите покажуваат поврзаност меѓу спиењето и здравјето на мозокот, но не докажуваат дека подобриот сон директно предизвикува зголемување на мозочниот волумен или спречува деменција.
За потврдување на ваквите ефекти се потребни дополнителни истражувања.
Научниците нагласуваат дека грижата за сонот треба да биде дел од поширокиот пристап кон здравјето, заедно со контролата на крвниот притисок, шеќерот во крвта, физичката активност и правилната исхрана.
Новите резултати дополнително ја потврдуваат важноста на квалитетното спиење, кое често се занемарува во секојдневниот живот, иако е еден од основните предуслови за добро физичко и ментално функционирање.
