Нова терапија во форма на таблета покажа ветувачки резултати кај пациенти со опструктивна ноќна апнеја, состојба при која дишењето повеќепати се прекинува за време на спиењето. Во две големи клинички испитувања, лекот орфорглипрон значително го намалил бројот на прекини во дишењето кај лица со прекумерна телесна тежина или дебелина. Резултатите беа објавени на 9 ноември 2026 година во престижното медицинско списание JAMA.
Опструктивната ноќна апнеја е здравствен проблем кој често останува непрепознаен, иако може значително да влијае врз квалитетот на спиењето и секојдневното функционирање.
Луѓето што страдаат од ова нарушување можат повеќепати во текот на ноќта да престанат да дишат на кратки периоди, поради стеснување или привремено затворање на горните дишни патишта.
Како последица, организмот не добива доволно кислород, а сонот постојано се прекинува.
Хрчењето не е единствениот симптом
Еден од најпознатите симптоми на ноќната апнеја е гласното хрчење.
Но, не секој што хрчи има апнеја, ниту секој пациент со апнеја задолжително хрчи силно.
Други знаци можат да бидат ненадејно будење со чувство на задушување, утринска главоболка, сува уста, изразена дневна поспаност и тешкотии со концентрацијата.
Нелекуваната состојба може да биде поврзана со зголемен ризик од висок крвен притисок, срцеви заболувања и други здравствени компликации.
Особено често се јавува кај лица со прекумерна телесна тежина, иако може да ги погоди и луѓето со нормална тежина.
Што покажаа новите истражувања?
Во испитувањата ATTAIN-OSA учествувале вкупно 712 возрасни пациенти со умерена или тешка опструктивна ноќна апнеја.
Истражувањето било организирано како две одделни клинички студии, во кои пациентите биле следени во период од 52 недели.
Во првата студија учествувале 363 лица кои не користеле терапија со позитивен притисок во дишните патишта, додека втората опфатила 349 пациенти кои веќе користеле таков третман.
Учесниците биле поделени во групи што примале орфорглипрон или плацебо.
Орфорглипрон припаѓа на групата лекови познати како агонисти на GLP-1 рецепторот, кои влијаат врз регулацијата на апетитот и телесната тежина.
Значително помалку прекини на дишењето
По една година, кај пациентите од првата студија кои го примале лекот биле забележани просечно 17,8 помалку прекини или намалувања на дишењето на час.
Кај плацебо-групата намалувањето изнесувало 4,5 на час.
Во втората студија, кај пациентите што примале орфорглипрон намалувањето изнесувало 17,3 на час, наспроти 5,3 кај оние што примале плацебо.
Резултатите биле статистички значајни.
Истражувачите забележале и поволни промени во телесната тежина и во одредени показатели поврзани со кардиометаболичкото здравје.
Сепак, намалувањето на бројот на прекини не значи дека апнејата била целосно излекувана.
Зошто таблетата привлекува толкаво внимание?
Еден од стандардните начини за лекување опструктивна ноќна апнеја е CPAP-терапијата.
Таа подразбира користење специјален уред со маска што одржува позитивен воздушен притисок и спречува затворање на дишните патишта за време на спиењето.
Иако кај многу пациенти има добар ефект, дел од луѓето тешко се навикнуваат на маската или на секојдневната употреба на уредот.
Поради тоа, медицината продолжува да истражува дополнителни начини на лекување.
Нова терапија во таблети би можела да претставува важна дополнителна можност за определени пациенти, особено кога прекумерната телесна тежина придонесува за тежината на апнејата.
Но, тоа не значи дека таблетите можат самостојно да ја заменат CPAP-терапијата кај сите пациенти.
Лекот има и несакани ефекти
Како и кај другите лекови што дејствуваат преку GLP-1 рецепторот, најчестите несакани реакции биле поврзани со дигестивниот систем.
Меѓу нив биле гадење, дијареја, запек и повраќање.
Во клиничките испитувања дигестивни несакани реакции биле пријавени почесто кај лицата што го примале орфорглипрон отколку кај оние од плацебо-групите.
Истражувањето било ограничено на пациенти со прекумерна телесна тежина или дебелина и не овозможува заклучоци за сите форми на ноќна апнеја.
Дополнително, потребни се податоци за долгорочната ефикасност и безбедност надвор од периодот на следење.
Дали лекот веќе може да се користи за апнеја?
Орфорглипрон има одобрени примени за други здравствени состојби во определени земји, но новите резултати се однесуваат на неговата потенцијална примена конкретно за опструктивна ноќна апнеја.
Одобрувањето на лек за една состојба не значи дека автоматски е одобрен и за друга.
Затоа пациентите не треба самостојно да започнуваат ваква терапија, ниту да ја прекинуваат постојната терапија без консултација со лекар.
За поставување дијагноза на ноќна апнеја потребно е соодветно медицинско испитување на спиењето.
Нов чекор во лекувањето на нарушувањата на спиењето
Резултатите претставуваат значаен чекор во потрагата по нови терапии за состојба која влијае врз милиони луѓе ширум светот.
Особено важна е можноста за комбинирање различни пристапи – третман на телесната тежина, подобрување на животните навики и употреба на медицински уреди кога тоа е неопходно.
Истражувачите се надеваат дека понатамошните студии ќе покажат кои пациенти би имале најголема корист од терапија во таблети.
До тогаш, најважната порака останува дека гласното хрчење, честите прекини во дишењето и изразената дневна поспаност не треба да се игнорираат.
Навременото препознавање и лекување на ноќната апнеја може значително да го подобри квалитетот на спиењето и целокупното здравје.
