Покачениот LDL холестерол и високите триглицериди носат различни ризици, па не може едноставно да се прогласи едниот за секогаш поопасен. LDL придонесува за создавање наслаги во артериите, додека многу високите триглицериди можат да предизвикаат и акутно воспаление на панкреасот. Кога двата параметри се покачени, проценката на вкупниот ризик е особено важна.
Овие нарушувања често се откриваат преку лабораториска анализа. Резултатите треба да се разгледуваат заедно со возраста, крвниот притисок, дијабетесот, пушењето и семејната историја на срцево-садови заболувања.
Зошто LDL се нарекува „лош“ холестерол?
Холестеролот му е потребен на организмот, но неговото пренесување и количеството во крвта имаат значење за здравјето.
LDL честичките придонесуваат за таложење холестерол во ѕидовите на артериите. Со текот на времето може да се развие атеросклероза, која го зголемува ризикот од срцев и мозочен удар.
HDL учествува во враќањето на холестеролот кон црниот дроб, но неговото повисоко ниво не го поништува ризикот од покачен LDL. Затоа, добар резултат на еден параметар не е причина останатите да се занемарат.
Триглицеридите носат и дополнителен ризик
Триглицеридите се масти што служат како енергетска резерва. Нивното покачување може да биде поврзано со вишок калории, алкохол, недоволно движење, дијабетес, заболувања на штитната жлезда, бубрезите или црниот дроб, одредени лекови и наследни фактори.
Многу високите вредности, околу 5,6 mmol/L и повеќе, бараат навремена лекарска проценка поради зголемен ризик од панкреатит — воспаление на панкреасот.
Кои вредности се сметаат за покачени?
За возрасни, при мерење на триглицеридите на гладно, најчесто се користат следните категории:
| Категорија | Триглицериди во mg/dL | Приближно во mmol/L |
|---|---|---|
| Пожелни | Под 150 | Под 1,7 |
| Гранично високи | 150–199 | 1,7–2,2 |
| Високи | 200–499 | 2,3–5,6 |
| Многу високи | 500 и повеќе | Околу 5,6 и повеќе |
Претворањето меѓу мерните единици е заокружено. За толкување се важни и условите во кои е земен примерокот, особено дали анализата е направена на гладно.
За LDL нема една иста цел за сите
Целната вредност се одредува според личниот кардиоваскуларен ризик. Актуелните насоки, на пример, предвидуваат LDL под 2,6 mmol/L кај одредени лица со понизок ризик, под 1,8 mmol/L кај висок ризик и под 1,4 mmol/L кај лица со веќе постоечка атеросклеротична болест и многу висок ризик.
Затоа, лабораторискиот резултат треба да се процени индивидуално, наместо да се споредува само со една општа граница. Кај некои луѓе се потребни лекови покрај промените во навиките.
Што помага во контролата?
За подобар липиден профил се препорачуваат:
- Намалување на заситените и избегнување на трансмастите.
- Повеќе зеленчук, мешунки, интегрални житарки и растителни влакна.
- Редовна физичка активност приспособена на здравствената состојба.
- Одржување соодветна телесна тежина и прекин на пушењето.
- Ограничување на алкохолот и засладената храна и пијалаци, особено при високи триглицериди.
Терапијата се избира според резултатите и вкупниот ризик. Препишаните лекови не треба самостојно да се прекинуваат или да се заменуваат со додатоци во исхраната. Редовните контроли покажуваат дали преземените мерки се доволни и дали е потребно приспособување на лекувањето.
