Секое утро пред пекарниците се создаваат долги редици, а многумина набрзина купуваат лиснати пецива, кроасани и други масни пекарски производи, убедени дека еден ваков оброк не може сериозно да му наштети на организмот. Но нутриционистите и кардиолозите со години предупредуваат дека вистинската опасност не се крие само во калориите, шеќерот или мастите што се гледаат на прв поглед, туку во индустриските транс масти кои се присутни во огромен број преработени производи.
Станува збор за масти што настануваат преку процес на хидрогенизација, односно додавање водород во течни растителни масла со цел тие да станат цврсти на собна температура. Овој процес ѝ носи голема корист на прехранбената индустрија бидејќи го продолжува рокот на траење на производите, ја подобрува текстурата и спречува храната брзо да се расипе или стопи.
Сепак, експертите предупредуваат дека токму овие хемиски обработени масти можат сериозно да го оштетат кардиоваскуларниот систем.
Додека многумина внимателно го намалуваат внесот на шеќер, често не обрнуваат внимание дека хидрогенизираните растителни масла можат да имаат уште поштетно влијание врз крвните садови. За разлика од шеќерот, кој се поврзува со инсулин и создавање масни наслаги, транс мастите директно влијаат врз структурата на крвните садови и рамнотежата на холестеролот.
Лекарите со години предупредуваат на опасностите од индустрискиот маргарин и сличните производи, но многу потрошувачи и понатаму избираат поевтини намирници без внимателно да ги читаат декларациите.
Кога транс мастите влегуваат во организмот, нивното дејство може да биде двојно штетно. Од една страна го зголемуваат нивото на „лош“ LDL холестерол, кој придонесува за создавање наслаги во артериите, а од друга страна го намалуваат „добриот“ HDL холестерол кој помага во заштита на крвотокот.
Ова го потврдуваат и научни истражувања. Во голема студија објавена во BMJ, под наслов „Внес на заситени и транс незаситени масни киселини и ризик од вкупна смртност“, се наведува дека транс мастите се поврзани со поголем ризик од коронарни заболувања и други срцеви болести.
Според експертите, човечкиот организам нема развиени механизми за ефикасно разградување на овие молекули, што може да доведе до воспалителни процеси и постепено губење на еластичноста на артериите.
Производителите законски мора да го наведат составот на производите, но проблемот е што многумина не обрнуваат внимание на ситните букви на декларацијата. Доколку на пакување од кекси, смрзнато тесто, крекери или други индустриски производи стои ознаката „делумно хидрогенизирана растителна маст“, тоа значи дека производот содржи транс масти.
Голема заблуда е дека ваквите масти се присутни само во евтината брза храна. Тие често се наоѓаат и во поскапи индустриски колачи, кремови, готови сосови, лиснати теста и разни полуготови производи.
Особено проблематично е лиснатото тесто. Комерцијалните пекарници често користат цврсти индустриски масти за да ја добијат препознатливата структура и слоевитост на тестото, а истовремено значително да ги намалат трошоците за производство.
Стручњаците предупредуваат дека дигестивниот систем тешко ги обработува овие хемиски модифицирани масти.
Хидрогенизираните масла најчесто се кријат во смрзнати теста, индустриски бисквити, чипс, кори за пити и евтини замени за путер. Дополнителен проблем претставува и храната подготвена во фритеза, особено во рестораните за брза храна, каде маслото често долго не се менува.
Нутриционистите советуваат враќање кон поедноставна исхрана и почесто готвење дома со користење природни извори на масти како маслиново масло, путер или домашна свинска маст.
Иако и овие намирници содржат калории, организмот многу полесно ги препознава и обработува во споредба со синтетички обработените масти.
Експертите дополнително препорачуваат редовно читање на декларациите и отстранување на производите што содржат скриени извори на транс масти.
Овој текст е од информативен карактер и не претставува медицински совет. За сите здравствени прашања и промени во исхраната потребно е да се консултирате со лекар или стручно лице.
