Полска изгради вештачки остров во заливот Шчеќин, а потоа веднаш го затвори за јавноста – не заради воена тајна или луксузен проект, туку за да создаде безбедно засолниште за ретки птици и чувствителни мочуришни екосистеми.
Островот, наречен Wyspa Jana Zabawy-Wroblewskiego, е создаден како дел од голем инфраструктурен проект за продлабочување на поморскиот канал Шчеќин–Швиноујшче, важен транспортен коридор за големи товарни бродови кон пристаништето Шчеќин.
За време на работите биле отстранети милиони кубни метри песок и седимент од морското дно. Наместо отпадниот материјал да биде исфрлен, полските власти решиле од него да создадат целосно нов остров.
Проектот бил завршен во 2021 година, а денес островот зафаќа површина од околу 180 хектари и на најширокиот дел се протега околу 1,2 километри.
Но, за разлика од многу други вештачки острови во светот, тука нема хотели, патишта, марини ниту туристички комплекси. Пристапот за јавноста е речиси целосно забранет, а човечкото присуство сведено на минимум.
Целта е природата сама да го „освои“ просторот.
Еколозите и научниците проектот го сметаат за редок пример на создавање нов екосистем буквално од нула. Кога островот бил завршен, на него немало речиси никаков растителен или животински свет – само песок и седимент.
Но природата брзо почнала да го менува пејзажот.
Со текот на времето, различни видови растенија, инсекти и птици почнале да го населуваат островот преку процес познат како еколошка сукцесија – природно создавање нов екосистем.
Особено внимание привлекле галебите и другите птици кои почнале да ги користат плитките води и песочните делови како безбедно место за гнездење.
Научниците велат дека ова е ретка можност во Европа да се следи развој на природа без значително човечко влијание, особено во регион кој со децении бил под силно влијание на индустрија, бродски сообраќај и урбанизација.
Истражувачите внимателно набљудуваат колку брзо дивите животни прифаќаат нови живеалишта во балтичкиот регион и како природата сама создава рамнотежа.
Проектот денес многумина го гледаат како пример дека дури и големи инфраструктурни зафати можат да добијат еколошка вредност ако се планираат внимателно.
Додека голем број вештачки острови низ светот стануваат симбол на луксуз и масовен туризам, полскиот остров покажува дека понекогаш најголемата вредност е токму во тоа просторот да ѝ се остави на природата.
