Најновите глобални анализи за интелигенцијата и образованието во 2025 година повторно ја отворија дебатата за тоа кои се најпаметните држави во светот, но овојпат со значително изменета и попрецизна методологија која комбинира IQ тестирања, образовни резултати, иновации, научен капитал и функционална писменост.
Според најновите податоци на „International IQ Test“, кои се базираат на повеќе од 1,2 милиони учесници ширум светот што го полагале истиот тест во текот на 2025 година, врвот на светската листа повторно е резервиран за Источна Азија.
На првите позиции се:
- Хонг Конг – 107,73 IQ,
- Јужна Кореја – 106,97,
- Кина – 106,48,
- Макао – 106,32,
- Јапонија – 106,30,
- Тајван – 105,80.
Истражувачите објаснуваат дека овие држави со децении инвестираат огромни средства во образование, технологија, рана едукација и научен развој, што директно влијае врз резултатите.
Во Европа, највисоко рангирани се:
- Финска,
- Естонија,
- Германија,
- Холандија,
- Швајцарија,
- Словенија,
- Австрија,
- Данска.
Естонија и Финска и понатаму важат за европски модели во образованието, особено поради функционалната писменост и високите резултати на PISA тестирањата на OECD.
Дополнително, новите мерења од 2025 година посветуваат многу поголемо внимание на практичната интелигенција, аналитичкото размислување и способноста државите да создаваат иновации и технолошки развој, наместо само класичен IQ.
Во регионот на Балканот, најголемо внимание привлекуваат резултатите на Словенија, Албанија, Србија, Хрватска и Македонија.
Според најновите податоци:
- Словенија има просечен IQ од 101,15,
- Албанија околу 101,
- Србија 99,83,
- Грција 99,55,
- Хрватска 99,32,
- Македонија 98,88,
- Црна Гора 98,43.
Македонија според новите мерења се наоѓа во средината на европската табела и бележи подобрување во однос на претходните години, со раст од околу 1,3 поени споредено со претходното мерење.
Аналитичарите сметаат дека овој напредок е важен сигнал, особено ако се земе предвид дека новата методологија користи построги критериуми и многу поголем број реални тестирања.
Сепак, Македонија и понатаму заостанува зад европскиот просек кога станува збор за:
- функционална писменост,
- практична математика,
- научна едукација,
- дигитални вештини,
- и инвестиции во образование и истражување.
Во последните PISA тестирања, македонските ученици покажаа слабости во читањето со разбирање и примената на знаењето во реални ситуации, што останува еден од најголемите предизвици за образовниот систем.
Сепак, експертите предупредуваат дека интелигенцијата на едно население не може да се мери исклучиво преку IQ бројки.
На резултатите влијаат:
- економските услови,
- квалитетот на образованието,
- исхраната и здравјето во детството,
- пристапот до технологија,
- културните фактори,
- и можностите за развој на талентите.
Особено интересен е фактот што новите анализи од 2025 година значително ја намалуваат тежината на старите IQ модели и повеќе се насочуваат кон „интелектуален капитал“ – односно колку една држава знае да ја претвори интелигенцијата во наука, иновации, економија и технолошки напредок.
Токму затоа САД, Велика Британија и Германија и понатаму доминираат во делот на научните достигнувања, универзитетите и Нобеловите награди, иако не се на самиот врв по класичен IQ.
Експертите заклучуваат дека иднината ќе им припаѓа на државите што најмногу инвестираат во образование, технологии, истражување и развој на човечкиот потенцијал, а не само во традиционални економски показатели.
