Американското Министерство за одбрана ги прошири мерките против кинеските компании, додавајќи неколку глобално познати технолошки и индустриски гиганти на својата листа на компании за кои смета дека имаат врски со кинеската војска. Меѓу новододадените се Alibaba, BYD и Baidu, компании кои досега не се сметаа за дел од класичниот одбранбен сектор.
Со најновото ажурирање на списокот, објавено во понеделник, Пентагон ги означи овие компании како субјекти кои, според американските власти, придонесуваат за кинеската воено-индустриска база. Одлуката значи дека тие нема да можат да добиваат договори поврзани со американската одбрана и би можеле да се соочат со дополнителни ограничувања во иднина.
Листата е формирана во 2021 година врз основа на законски мандат од американскиот Конгрес и има цел да идентификува компании кои, директно или индиректно, соработуваат со кинеските вооружени сили или придонесуваат за развојот на воените капацитети на Кина.
Од Пентагон претходно предупредија дека кинеската војска сè повеќе користи технологии и експертиза развиени од цивилни компании, универзитети и истражувачки институции како дел од стратегијата за т.н. воено-цивилна интеграција.
Одлуката предизвика остри реакции од Пекинг. Кинеската амбасада во САД ја обвини американската администрација дека го злоупотребува концептот на национална безбедност и создава дискриминаторски листи насочени против кинеските компании.
„САД треба да престанат со оваа погрешна практика и да обезбедат фер, праведна и недискриминаторска деловна средина за кинеските компании“, соопштија од кинеската амбасада.
И Alibaba и Baidu ги отфрлија обвинувањата. Од Alibaba порачаа дека компанијата не е дел од никаква стратегија за воено-цивилна фузија и дека нема основа за нејзиното вклучување на листата. Сличен став изрази и Baidu, која оцени дека тврдењата за нејзина поврзаност со кинеската војска се „целосно неосновани“.
Новото ажурирање значително ја проширува листата на Пентагон. Додека минатата година на неа се наоѓаа околу 130 компании, сега бројот е зголемен на 188 кинески субјекти. Меѓу нив веќе се наоѓа и DJI, еден од најголемите светски производители на дронови.
Иако компаниите што се на листата и понатаму можат да работат на американскиот пазар, нивното означување носи репутациски ризици и потенцијално отвора пат за дополнителни санкции или ограничувања.
По објавувањето на листата, Комитетот за Кина при Претставничкиот дом на САД ја поздрави одлуката, оценувајќи дека станува збор за сериозно предупредување до американските компании и институции. Од комитетот дури побараа компаниите од листата што котираат на американските берзи да бидат отстранети од тргување и американските фирми да престанат со деловна соработка со нив.
Во образложението за Alibaba, Пентагон наведе дека компанијата има врски со кинеското Министерство за индустрија и информатичка технологија, институција која има клучна улога во технолошките и индустриските политики на земјата. Истото министерство е наведено и како причина за вклучувањето на BYD и Baidu.
BYD во моментов е еден од најголемите производители на електрични возила во светот и има доминантна позиција на глобалниот пазар. Интересно е што американскиот претседател Доналд Трамп претходно изјави дека би ги поздравил кинеските производители на автомобили доколку отворат фабрики во САД и вработуваат американски работници. Сепак, голем број американски законодавци паралелно бараат забрана за кинеските електрични возила на американскиот пазар.
Меѓу новите компании на листата се најде и кинеската роботска компанија Unitree, која неодамна привлече внимание со своите хуманоидни роботи што настапуваа во телевизиското шоу „America’s Got Talent“. Пентагон наведува дека компанијата добила значајна поддршка од кинеската влада преку специјални програми наменети за иновативни и стратешки важни компании.
Последното проширување на листата уште еднаш ја нагласува растечката технолошка и економска конфронтација меѓу Вашингтон и Пекинг, во која сè повеќе цивилни компании се наоѓаат во центарот на геополитичките тензии меѓу двете најголеми светски економии.
