Лукот со векови е дел од традиционалната исхрана и природната медицина, а денес сè почесто е предмет и на научни истражувања. Освен што им дава препознатлив вкус на јадењата, тој содржи бројни биоактивни соединенија кои можат позитивно да влијаат врз здравјето, вклучително и врз функцијата на црниот дроб.
Но, дали навистина секојдневното консумирање лук го „чисти“ црниот дроб, како што често се тврди на социјалните мрежи? Експертите велат дека вистината е нешто поинаква.
Нутриционистите објаснуваат дека здравиот црн дроб природно ги филтрира токсините, лековите и штетните материи од организмот и нема потреба од специјални „детокс“ третмани.
Регистрираната нутриционистка Шарникија Вајт вели дека лукот е многу повеќе од обичен зачин.
„Лукот има интензивен вкус, а при готвењето добива поблага и послатка арома, поради што лесно може да се вклучи во секојдневната исхрана“, објаснува таа.
Кетрин М. Патон, нутриционистка од Клиниката Кливленд, нагласува дека кај здравите луѓе црниот дроб е целосно способен сам да ги елиминира токсините.
„Ако сте здрави и немате заболување на црниот дроб, тој е речиси 100 проценти ефикасен во филтрирањето на лековите, токсините и бактериите и нивното исфрлање од организмот“, вели Патон.
Таа предупредува дека различните комерцијални детокс-програми можат дури и да му наштетат на црниот дроб, бидејќи често содржат големи количини витамини, минерали и билни препарати што дополнително го оптоваруваат овој орган.
Како лукот влијае врз црниот дроб?
Експертите се согласуваат дека лукот може да биде корисен, но како дел од здрава и разновидна исхрана, а не како лек.
Според д-р Крис Мор, консултант за исхрана и фитнес, најголемите придобивки се должат на антиоксидантните и антиинфламаторните својства на лукот.
„Додавањето лук во секојдневните оброци е добра навика, но тоа само по себе нема драматично да го промени здравјето на црниот дроб кај здравите луѓе“, вели Мор.
Лукот содржи активни соединенија како алицин, диалил дисулфид и други сулфурни компоненти кои можат:
- да го намалат воспалението;
- да го намалат оксидативниот стрес;
- да ја подобрат антиоксидантната заштита на организмот;
- да помогнат во спречување на натрупување маснотии во црниот дроб.
Што покажуваат научните истражувања?
Најубедливите докази се однесуваат на лицата со метаболички поврзана масна болест на црниот дроб (MASLD), порано позната како безалкохолна масна болест на црниот дроб.
Според повеќе научни студии, редовната употреба на лук или додатоци со лук може:
- да ги намали вредностите на ензимите ALT и AST;
- да го намали воспалението;
- да ја намали количината на маснотии во црниот дроб;
- да придонесе за подобар метаболизам.
Некои истражувања покажуваат дека овие ефекти стануваат забележливи по околу 12 недели редовна консумација.
Во едно кинеско истражување било утврдено дека редовното консумирање сиров лук може да биде поврзано со помал ризик од влошување на масната болест на црниот дроб кај мажите.
Дали е подобар сиров или варен лук?
Според експертите, при сечкање, дробење или џвакање на свеж лук се создава алицин – едно од најважните активни соединенија.
Затоа, сировиот лук содржи повеќе алицин отколку термички обработениот. Сепак, и варениот лук ги задржува дел од своите корисни својства и претставува здрав избор.
Колку лук е препорачливо да се јаде?
Повеќето нутриционисти препорачуваат умерена консумација – приближно едно до две чешниња дневно како дел од разновидна исхрана.
Не постојат докази дека поголеми количини носат дополнителни здравствени придобивки.
Може ли да има несакани ефекти?
Иако генерално се смета за безбедна намирница, лукот не им одговара на сите.
Кај некои луѓе, особено кога се консумира сиров, може да предизвика:
- киселини;
- надуеност;
- желудочна непријатност;
- лошо варење;
- непријатен здив.
Лукот исто така може да влијае врз дејството на лековите за разредување на крвта, како варфарин, аспирин и други антикоагуланси, па лицата кои користат ваква терапија треба задолжително да се консултираат со лекар.
Експертите предупредуваат дека концентрираните додатоци во исхраната со лук не се исто што и свежиот лук и не треба да се земаат без стручен совет.
Дополнителни придобивки од лукот
Покрај можните позитивни ефекти врз црниот дроб, научните истражувања покажуваат дека редовната умерена консумација на лук може да придонесе и за:
подобро здравје на срцето;
- намалување на крвниот притисок;
- подобра контрола на холестеролот;
- зајакнување на имунолошкиот систем;
- антибактериско и антивирусно дејство.
Заклучок
Лукот е една од најздравите намирници што можете редовно да ги внесувате во исхраната. Иако не е чудотворен лек и не може самостојно да го „исчисти“ или излекува црниот дроб, неговите антиоксидантни и антиинфламаторни својства можат да придонесат за подобро здравје, особено кога е дел од балансирана исхрана, редовна физичка активност и здрав начин на живот.
Најважната порака од експертите е дека нема магична намирница која ќе го замени здравиот животен стил, но лукот без сомнение е една од најкорисните состојки што можете да ја вклучите во секојдневното мени.
