Јајцата со години се предмет на дебати кога станува збор за здравјето на срцето, холестеролот и метаболизмот, а сè почесто се поставува и прашањето како нивната редовна консумација влијае врз црниот дроб.
Особено внимание привлекува дилемата дали јајцата можат да придонесат за развој на замастен црн дроб или, напротив, благодарение на одредени хранливи материи, можат да бидат дел од исхрана што го поддржува нормалното функционирање на овој орган.
Хепатологот д-р Роберт Браун нагласува дека одговорот не може едноставно да се сведе на „да“ или „не“.
Јајцата имаат една важна предност за црниот дроб
Според д-р Браун, јајцата можат да бидат дел од здрава и урамнотежена исхрана.
Една од нивните главни предности е високата содржина на протеини, кои помагаат подолго да чувствуваме ситост. Тоа може индиректно да биде важно и за здравјето на црниот дроб, бидејќи прекумерниот внес на калории и зголемувањето на телесната тежина со текот на времето можат да придонесат за натрупување маснотии во црниот дроб.
Јајцата се богати и со холин – хранлива материја која има важна улога во нормалната функција на црниот дроб и во метаболизмот на мастите.
Но постои и друга страна на приказната.
Јајцата содржат и значително количество холестерол, па лицата кои веќе имаат покачени вредности можеби ќе треба да бидат повнимателни со количината и со вкупниот состав на исхраната.
Можат ли јајцата да предизвикаат замастен црн дроб?
Научните истражувања засега не даваат целосно еднозначен одговор.
Едно истражување ја поврзало почестата консумација на јајца со поголем ризик од метаболички поврзана стеатозна болест на црниот дроб – MASLD.
Од друга страна, друго, поголемо истражување не утврдило иста поврзаност, а истовремено укажало и на можната корисна улога на холинот.
Токму поради различните резултати, експертите предупредуваат дека не треба една намирница да се набљудува изолирано од целокупниот начин на исхрана.
На здравјето на црниот дроб многу повеќе влијаат вкупниот калориски внес, телесната тежина, метаболичкото здравје, физичката активност, внесот на шеќери и заситени масти и останатите животни навики, отколку една конкретна намирница.
За здраво лице, едно или две јајца дневно веројатно не се причина за загриженост, наведува текстот, додека кај лица со покачен холестерол или други метаболички проблеми е потребна поголема умереност и индивидуален совет од лекар.
Не се важни само јајцата – туку и што јадете со нив
Кога станува збор за доручекот и здравјето на црниот дроб, многу е важно со што ги комбинирате јајцата.
Слатките печива, белиот леб, засладените пијалаци, колбасите, сланината и другите високо преработени производи не се најдобар избор ако се јадат често.
Особено проблематичен може да биде прекумерниот внес на шеќери и заситени масти, бидејќи тие можат да придонесат за натрупување маснотии во црниот дроб.
Поради тоа, наместо јајцата автоматски да се прогласат за „лоша“ храна, многу поважно е да се погледне целиот оброк.
Што е подобро да се комбинира со јајцата?
Експертите препорачуваат доручекот да содржи повеќе влакна и нутритивно поквалитетни намирници.
Меѓу подобрите избори се:
– грчки јогурт
– јаткасти плодови
– семки
– растителни извори на протеини
– интегрален леб и други цели житарки.
Добар додаток може да биде и авокадото, кое содржи растителни влакна и незаситени масти.
Влакната можат да помогнат во подобра контрола на шеќерот во крвта и подолготрајно чувство на ситост.
Кафето може да биде подобар избор од овошниот сок
Кога станува збор за пијалакот со појадокот, кафето и чајот можат да бидат добар избор за многу луѓе.
Тие содржат полифеноли – растителни соединенија кои се истражуваат поради различни потенцијални поволни ефекти врз организмот.
Од друга страна, овошниот сок не е исто што и целото овошје.
Иако сокот може да содржи витамини, при цедењето се губи голем дел од растителните влакна, а истовремено може лесно да се внесе поголема количина природни шеќери, вклучително и фруктоза.
Затоа, ако сакате нешто овошно со појадокот, подобар избор најчесто е цел плод отколку чаша сок.
Јајцата не се ниту чудотворна, ниту опасна храна
На крајот, јајцата не треба да се претставуваат ниту како „суперхрана“ која сама ќе го заштити црниот дроб, ниту како намирница која здрава личност мора да ја избегнува.
Тие обезбедуваат квалитетни протеини, холин и други хранливи материи, но истовремено содржат и холестерол, поради што нивната количина и контекстот на исхраната се важни.
За здравјето на црниот дроб многу поголемо значење има целокупниот образец на исхрана – колку шеќер, заситени масти, преработена храна и калории се внесуваат, каква е телесната тежина и колку човек е физички активен.
Затоа, наместо фокус само на една намирница, експертите советуваат да се гледа целата слика.
Лицата со покачен холестерол, замастен црн дроб, дијабетес или други метаболички нарушувања треба индивидуално да разговараат со лекар или нутриционист за количината јајца што е соодветна за нив.
Текстот има информативен карактер и не претставува медицински совет.
