Тироидната жлезда е мала жлезда во форма на пеперутка, сместена во предниот дел на вратот, но нејзиното влијание врз организмот е многу поголемо отколку што нејзината големина сугерира.
Хормоните што ги создава учествуваат во регулирањето на метаболизмот, потрошувачката на енергија, телесната температура и работата на повеќе органи. Меѓу системите врз кои имаат значително влијание е и кардиоваскуларниот систем.
Кога тироидната жлезда создава премалку или премногу хормони, промените можат да се одразат врз пулсот, крвниот притисок, нивото на холестерол и работата на срцето.
Две најчести нарушувања на функцијата на тироидната жлезда
Хипотиреоза – кога тироидната жлезда работи забавено
При хипотиреоза организмот не создава доволно тироидни хормони, поради што голем број телесни процеси се забавуваат.
Меѓу почестите симптоми се:
– постојан замор,
– зголемување на телесната тежина,
– чувствителност на студ,
– сува кожа и опаѓање на косата,
– забавеност и потешкотии со концентрацијата,
– запек,
– поспаност.
Дел од овие симптоми се неспецифични и лесно можат да се припишат на стрес, недостиг на сон или стареење, поради што нарушувањето понекогаш останува непрепознаено подолго време.
Како хипотиреозата може да влијае врз срцето?
Недостатокот на тироидни хормони може да доведе до побавен срцев ритам и промени во работата на срцевиот мускул.
Истовремено, кај дел од пациентите може да се зголеми LDL, односно таканаречениот „лош“ холестерол.
Доколку нарушувањето е изразено и долго време не се лекува, ваквите промени можат да придонесат кон зголемен кардиоваскуларен ризик.
Сепак, ризикот не е ист кај секој пациент и зависи од возраста, степенот на нарушување, присуството на други заболувања и останатите фактори на ризик.
Хипертиреоза – кога организмот работи „во забрзана брзина“
Спротивната состојба е хипертиреозата, при која тироидната жлезда создава премногу хормони.
Тогаш можат да се појават:
– забрзано чукање на срцето,
– палпитации,
– нервоза и раздразливост,
– тресење на рацете,
– губење телесна тежина и покрај нормален или зголемен апетит,
– зголемено потење,
– нетолеранција на топлина,
– проблеми со спиењето.
Вишокот тироидни хормони директно ја стимулира работата на срцето.
Пулсот може да стане забрзан, а кај некои лица може да се појават и нарушувања на срцевиот ритам.
Една од позначајните компликации е атријалната фибрилација, особено кај постарите лица и кај оние кои веќе имаат кардиоваскуларни заболувања.
Долготрајната и нелекувана хипертиреоза може дополнително да го оптоварува срцето и кај одредени пациенти да придонесе за развој или влошување на срцева слабост.
Симптоми што заслужуваат внимание
Тироидното нарушување може да се крие зад симптоми кои на прв поглед не изгледаат поврзани со жлездата.
Причина за лекарска проверка можат да бидат:
– необјасниво забрзан или забавен пулс,
– прескокнување или неправилно чукање на срцето,
– постојан замор,
– необјасниви промени во телесната тежина,
– висок холестерол без очигледна причина,
– изразена чувствителност на студ или топлина,
– тресење на рацете,
– промени во концентрацијата и расположението.
Болка или притисок во градите, особено ако се придружени со отежнато дишење, слабост, ладна пот или ненадејно влошување на состојбата, бараат итна медицинска процена и не треба автоматски да се припишуваат на тироидната жлезда.
Кој има поголема веројатност за нарушување?
Тироидните заболувања почесто се среќаваат кај жените, а ризикот се зголемува со возраста.
Поголемо внимание е потребно и кај лица кои:
– имаат блиски роднини со тироидно заболување,
– имаат автоимуно заболување,
– претходно имале проблем со тироидната жлезда,
– примале одредени терапии или зрачење во пределот на вратот,
– имаат симптоми за кои не е најдена друга причина.
Како се проверува функцијата на тироидната жлезда?
Основната процена најчесто започнува со анализа на TSH, а во зависност од резултатот и симптомите се проверува и слободниот тироксин – FT4.
Во одредени ситуации, особено кога постои сомневање за хипертиреоза, може да се анализира и FT3.
Доколку постои сомневање за автоимуно заболување, лекарот може да препорача и антитела на тироидната жлезда, а во зависност од наодите понекогаш е потребен и ултразвучен преглед.
Терапијата зависи од причината
Кај хипотиреоза најчесто се користи хормонска заместителна терапија со левотироксин, со цел нивото на тироидните хормони да се врати во соодветен опсег.
Кај хипертиреоза третманот зависи од причината и може да вклучува лекови што го намалуваат создавањето тироидни хормони, а кај одредени пациенти и други методи на лекување.
Со правилна дијагноза и добро приспособена терапија, кај многу пациенти може да се нормализира пулсот, да се подобрат симптомите и да се намали ризикот од долгорочни компликации.
Тироидната жлезда и срцето се тесно поврзани
Нарушувањата на тироидната жлезда понекогаш се развиваат постепено, а симптомите можат да бидат лесни и неспецифични.
Токму затоа комбинацијата од необјаснив замор, промени во тежината, нарушен срцев ритам, промени во холестеролот или нетолеранција на студ и топлина не треба да се игнорира.
Едноставната лабораториска проверка може да помогне да се открие дали зад симптомите стои нарушување на функцијата на тироидната жлезда, а навременото лекување е важно не само за општата состојба, туку и за долгорочното здравје на срцето.
