По 40. година, редовните здравствени контроли добиваат уште поголемо значење. Многу хронични заболувања се развиваат постепено и долго време не предизвикуваат забележливи симптоми, поради што лекарите препорачуваат превентивните прегледи да не се оставаат само за моментите кога ќе се појават тегоби.
Едноставни мерења и лабораториски анализи можат навреме да укажат на зголемен ризик од срцеви заболувања, дијабетес, хипертензија и нарушена функција на бубрезите.
Ова се четири важни контроли што треба да ги вклучите во разговорот со матичниот лекар по 40. година.
- Липиден профил – проверка на холестеролот и триглицеридите
Липидниот профил го покажува нивото на вкупниот холестерол, LDL или таканаречениот „лош“ холестерол, HDL или „добриот“ холестерол и триглицеридите.
Покачените вредности можат постепено да придонесат за создавање наслаги во крвните садови и да го зголемат ризикот од срцев и мозочен удар. Проблемот е што високиот холестерол најчесто не предизвикува симптоми и може да биде откриен само со анализа на крвта.
За лицата со низок кардиоваскуларен ризик, проверка на холестеролот најчесто се препорачува на секои четири до шест години, а почесто кај оние со дијабетес, хипертензија, дебелина, пушачки навики или семејна историја на срцеви заболувања, наведува Американското здружение за срце.
Не постои една идеална вредност на LDL што важи за сите. Резултатите треба да се проценат според возраста, здравствената состојба и вкупниот ризик од кардиоваскуларни заболувања.
- Шеќер во крвта и HbA1c
Дијабетесот тип 2 може да се развива со години без очигледни симптоми. Поради тоа, контролата на шеќерот во крвта е особено важна кај лицата со прекумерна телесна тежина, семејна историја на дијабетес, висок крвен притисок или недоволна физичка активност.
Освен мерењето на гликозата на гладно, лекарот може да го препорача и тестот HbA1c. Тој го покажува просечното ниво на шеќер во крвта во изминатите два до три месеци.
Според американските препораки за превентивни прегледи, тестирањето се препорачува кај лица на возраст од 35 до 70 години кои имаат прекумерна телесна тежина или дебелина. Матичниот лекар може да предложи проверка и порано или почесто доколку постојат дополнителни ризици.
Вредност на HbA1c под 5,7 проценти најчесто се смета за нормална, од 5,7 до 6,4 проценти може да укажува на предијабетес, додека вредност од 6,5 проценти или повеќе може да укажува на дијабетес. Дијагнозата, сепак, ја поставува лекар врз основа на соодветни и, кога е потребно, повторени тестирања, објаснува Центарот за контрола и превенција на болести.
- Контрола на функцијата на бубрезите
Хроничната бубрежна болест во раните фази најчесто не предизвикува болка или други јасни симптоми. Кога ќе се појават забележливи тегоби, оштетувањето понекогаш веќе може да биде напреднато.
Функцијата на бубрезите се проценува со крвна анализа на креатининот и пресметување на проценетата гломеруларна филтрација – eGFR. Кај лицата со зголемен ризик се препорачува и анализа на урина за односот меѓу албуминот и креатининот, позната како uACR.
Овие две анализи даваат поцелосна слика за работата на бубрезите. Особено се важни за луѓето со дијабетес, висок крвен притисок, срцеви заболувања, прекумерна тежина, пушачки навики или семејна историја на бубрежни заболувања, наведува Националната фондација за бубрези.
Проверката на бубрежната функција не мора да биде со иста зачестеност кај секого, па лекарот треба да утврди кога и колку често е потребна.
- Редовно мерење на крвниот притисок
Високиот крвен притисок често се нарекува „тивок убиец“ бидејќи може долго време да не предизвикува симптоми, а постепено да ги оштетува срцето, крвните садови, мозокот и бубрезите.
Притисок понизок од 120/80 mmHg генерално се смета за нормален. Вредностите од 130 до 139 за горниот или од 80 до 89 mmHg за долниот притисок се вбројуваат во прв степен на хипертензија според актуелната класификација на Американското здружение за срце.
Едно покачено мерење не е доволно за поставување дијагноза. Доколку вредностите се повторуваат, лекарот може да препорача домашно мерење или 24-часовно следење на крвниот притисок.
Превенцијата е најдобра кога е навремена
По 40. година не постои единствен пакет прегледи што е задолжителен за секој човек. Видот и зачестеноста на контролите зависат од полот, телесната тежина, семејната историја, навиките и претходните здравствени проблеми.
Сепак, редовната проверка на холестеролот, шеќерот, крвниот притисок и функцијата на бубрезите е едноставен начин навреме да се откријат ризиците и да се преземат мерки пред да се развијат посериозни последици.
Затоа, наместо да чекате да се појават симптоми, разговарајте со матичниот лекар за индивидуален план на превентивни прегледи.
