Протекувањето урина при кивање, кашлање, смеење, трчање или подигање товар е честа појава, но не треба да се прифати како неизбежна последица од стареењето, бременоста или породувањето.
Станува збор за уринарна инконтиненција – состојба што може значително да влијае врз секојдневието, физичката активност и самодовербата. Добрата вест е дека кај голем број луѓе симптомите можат да се намалат со соодветни вежби, промени во навиките и стручно водена терапија.
Што е стресна уринарна инконтиненција?
Протекувањето при кашлање, кивање, смеење, вежбање или подигање товар најчесто се нарекува стресна уринарна инконтиненција. Зборот „стресна“ во овој случај не се однесува на психички стрес, туку на зголемениот притисок врз мочниот меур.
Кога притисокот во стомакот нагло ќе се зголеми, мускулите и другите структури што ги поддржуваат мочниот меур и уретрата не успеваат целосно да го спречат истекувањето на урината.
Според американскиот Национален институт за дијабетес, дигестивни и бубрежни заболувања, меѓу симптомите на нарушена контрола на мочниот меур се протекување при подигање, наведнување, кашлање и физичка активност, како и ненадејна потреба за мокрење или неможност навреме да се стигне до тоалет.
Зошто се појавува?
Карличното дно претставува систем од мускули и сврзни структури што ги поддржуваат мочниот меур, цревата и репродуктивните органи. Неговата функција може да биде нарушена поради повеќе причини:
• бременост и породување
• возраста и хормоналните промени
• операции во пределот на карлицата или простатата
• прекумерна телесна тежина
• хронична кашлица
• често напрегање поради запек
• повреди или оштетување на нервите
• одредени заболувања и инфекции
• намалена сила или лоша координација на карличните мускули
Проблемот не е секогаш само во „слабите мускули“. Кај некои луѓе мускулите се премногу затегнати, не се активираат во вистинскиот момент или не се опуштаат целосно. Поради тоа, истата програма со вежби не е соодветна за секој пациент.
Кегеловите вежби помагаат, но техниката е пресудна
Кегеловите вежби подразбираат контролирано стегање и опуштање на мускулите на карличното дно. Тие можат да им помогнат и на жените и на мажите, но мора да се изведуваат правилно.
За да ги препознаете мускулите, замислете дека се обидувате истовремено да го спречите испуштањето гасови и истекувањето урина. Треба да почувствувате нежно стегање и подигнување во внатрешноста на карлицата, без силно затегнување на стомакот, задникот и бутовите.
Основниот пристап вклучува:
• нежно стегање и подигнување на карличното дно
• нормално дишење без задржување на здивот
• задржување на контракцијата неколку секунди
• целосно опуштање меѓу повторувањата
• комбинирање кратки и подолги контракции
• редовно вежбање во период од најмалку неколку месеци
Британската здравствена служба наведува дека програмата обично опфаќа најмалку осум контракции, трипати дневно, во период од најмалку три месеци, но точниот број и траењето треба да се приспособат според индивидуалната процена. Резултатите најчесто не се појавуваат веднаш, туку по неколку недели или месеци редовна работа. NHS – третман на уринарна инконтиненција
Не вежбајте редовно додека мокрите
Прекинувањето на млазот може еднократно да помогне да ги препознаете соодветните мускули, но не треба да стане начин на вежбање. Редовното запирање на урината во текот на мокрењето може да го наруши нормалното празнење на мочниот меур.
И американскиот институт NIDDK предупредува дека Кегеловите вежби не треба да се изведуваат додека се мокри. Ако не сте сигурни дали правилно ги активирате мускулите, помош може да добиете од физиотерапевт специјализиран за карличното дно. NIDDK – Кегелови вежби
Дишењето и координацијата се важни
Карличното дно работи заедно со дијафрагмата и стомачните мускули. При нормално вдишување тоа благо се опушта, а при издишување полесно се активира.
Затоа вежбите не треба да се изведуваат со задржан здив или со силно вовлекување на стомакот. Целта е мускулите да научат да реагираат навреме – особено непосредно пред кашлање, кивање или подигање товар.
Правилното држење на телото, контролираното дишење и рамномерното оптоварување на карлицата можат да ја поддржат терапијата, но не се замена за стручен преглед и индивидуална програма.
Што друго може да помогне?
Во зависност од видот на инконтиненцијата, лекарот може да препорача:
• физиотерапија на карличното дно
• тренинг на мочниот меур
• намалување на внесот на кофеин и алкохол
• регулирање на телесната тежина
• лекување на хроничната кашлица и запекот
• промена на одредена терапија, исклучиво по совет од лекар
• медицински помагала, лекови или други процедури
• оперативен третман кога конзервативните методи не се доволни
За жените со стресна или мешана инконтиненција, британскиот институт NICE препорачува надгледувана програма за вежбање на карличното дно во траење од најмалку три месеци како почетен третман. NICE – надгледуван тренинг на карличното дно
Кога треба да побарате лекарска помош?
Закажете преглед ако протекувањето се повторува, ако ги ограничувате секојдневните активности или ако состојбата влијае врз работата, вежбањето, интимниот живот и самодовербата.
Побрзо обратете се кај лекар ако:
• забележите крв во урината
• имате болка или печење при мокрење
• не можете да го испразните мочниот меур
• протекувањето започнало ненадејно
• имате карлична болка
• мокрите многу почесто од вообичаено
• симптомите се појавуваат и без напор или нагон
Прегледот може да го направи матичен лекар, уролог, гинеколог или физиотерапевт обучен за третман на карличното дно.
Протекувањето урина не е причина за срам и не мора да се трпи во тишина. Тоа е здравствен симптом за кој постојат повеќе можности за третман, а раната процена овозможува полесно да се утврдат причината и најсоодветниот пристап.
