Преработеното месо, во кое спаѓаат колбасите, саламите, виршлите, паштетите, куленот и другите сувомесни производи, е класифицирано како канцерогено за луѓето – Група 1.
Одлуката на Меѓународната агенција за истражување на ракот, која е дел од Светската здравствена организација, се темели на доволно научни докази дека редовната консумација на преработено месо може да предизвика рак на дебелото и правото црево. Забележана е и можна поврзаност со рак на желудникот, но доказите за неа се послаби.
„Група 1“ не значи дека ризикот е ист како кај пушењето
Во истата група се наоѓаат и тутунот и азбестот, но тоа не значи дека преработеното месо е подеднакво опасно.
Класификацијата покажува колку се силни доказите дека одредена супстанција или навика може да предизвика рак, а не колку е голем ризикот. Кај преработеното месо зголемувањето на ризикот е значително помало отколку кај пушењето, но станува важно затоа што овие производи се консумираат често и од голем број луѓе.
Колкава количина го зголемува ризикот?
Анализата на повеќе студии покажала дека секојдневното внесување околу 50 грама преработено месо е поврзано со приближно 18 проценти повисок релативен ризик од рак на дебелото црево. Тоа не значи дека секој што јаде салама или колбас ќе заболи, туку дека ризикот постепено се зголемува со количината и зачестеноста на консумацијата.
Како преработено се смета месото што е изменето со солење, сушење, ферментација, чадење или други постапки за подобрување на вкусот и продолжување на рокот на траење.
Зошто преработеното месо е проблематично?
Во текот на преработката и подготовката може да се создадат потенцијално канцерогени соединенија, меѓу кои N-нитрозо соединенија и полициклични ароматични јаглеводороди. На ризикот можат да влијаат и честото консумирање, големите порции и начинот на подготовка на високи температури.
Ризикот од рак на дебелото црево не зависи само од една намирница. Меѓу останатите фактори се исхраната сиромашна со овошје и зеленчук, физичката неактивност, прекумерната телесна тежина, пушењето, алкохолот, возраста и наследната предиспозиција.
Умереност наместо паника
Ова предупредување не значи дека едно повремено јадење колбас, салама или паштета автоматски ќе предизвика заболување. Најважни се количината и зачестеноста.
Практичен пристап е преработените месни производи да не бидат секојдневен дел од исхраната, туку да се консумираат ретко и во помали порции. Почесто може да се избираат свежо подготвено месо, риба, јајца, мешунки и други помалку преработени извори на протеини.
Симптомите не треба да се игнорираат
Крв во столицата, необјаснета анемија, продолжени промени во празнењето, болки во стомакот или необјаснето слабеење треба да бидат причина за консултација со лекар. Ризикот значително се зголемува по 50-тата година, но заболувањето може да се појави и кај помлади лица.
Здравата и разновидна исхрана, редовното движење, одржувањето нормална телесна тежина и навремените превентивни прегледи се меѓу најважните чекори за намалување на ризикот.
