Илон Маск најави дека во 2027 година ќе му подари по една од своите акции во SpaceX на секое дете во Соединетите Американски Држави. Најавата следува откако „Антропик“, компанијата што го развива системот за вештачка интелигенција Claude, објави план за издвојување акции во нов фонд за јавно добро.
„Следната година ќе му подарам по една од моите акции во SpaceX на секое дете во Америка. Ова ќе биде првата од многуте“, напиша Маск на социјалната мрежа Икс на 19 октомври.
Претходно, реагирајќи на најавата на „Антропик“, тој предложи акциите да им се поделат директно на граѓаните и порача дека лично ќе го направи токму тоа.
Засега не се објавени деталите за спроведувањето: кои услови ќе треба да ги исполнуваат децата, кога ќе започне распределбата, како ќе се отвораат или користат инвестициските сметки и дали ќе постојат ограничувања за продажба. Не е разјаснето ниту дали донацијата ќе биде поврзана со владината програма „Трамп сметки“. Станува збор за јавно ветување за распределба на акции од личниот удел на Маск.
Вредноста на најавената донација би можела да надмине 10 милијарди долари, според процените засновани врз бројот на деца во САД и берзанската цена на SpaceX. Конечната вредност ќе зависи од цената на акциите и од условите под кои евентуално ќе се реализира распределбата.
„Антропик“, пак, предлага поинаков механизам за насочување дел од корпоративната вредност кон јавни цели. Компанијата на 18 октомври соопшти дека, со одобрение од акционерите, ќе издвои 5% од своите акции за „Anthropic Public Benefit Fund“.
Предвидена е можност фондот да добива дополнителни 2% од акциите за секое зголемување на вредноста на компанијата од 50% над утврдена почетна основа. За дополнителното издвојување ќе одлучува одборот на директори, а деталите за вредносните прагови допрва треба да бидат објавени.
Фондот ќе биде организиран како друштво со ограничена одговорност во целосна сопственост на „Антропик“. Според компанијата, таквата структура овозможува поголема флексибилност за значителни донации кон непрофитни организации, директна помош за одредени групи население и други активности од јавен интерес.
Акциите што ги поседува фондот нема да се користат за лобирање или политички донации, ниту во САД ниту во странство. Компанијата наведува дека, заедно со претходните ветувања на коосновачите и програмата за донации на вработените, приближно 20% од нејзините акции ќе бидат наменети за јавно добро. Претходно биле најавени и 200 милиони долари за проучување и ублажување на влијанието на ВИ врз пазарот на трудот.
Најавите доаѓаат во период на големи финансиски очекувања од секторот. „Антропик“ се подготвува за иницијална јавна понуда на акции. Според Ројтерс, дел од инвеститорите разгледуваат процена од околу 1,5 билиони долари, наспроти претходните очекувања за приближно два билиона.
На средба со потенцијални инвеститори, компанијата соопштила дека приходите во третиот квартал, завршен во септември, достигнале 16,8 милијарди долари — раст од 45% во однос на претходното тримесечје. Сепак, дел од инвеститорите биле загрижени поради забавувањето на кварталната стапка на раст и високите трошоци за развој и инфраструктура.
SpaceX веќе го оствари своето берзанско деби во јуни. Првично собра 75 милијарди долари, а по продажбата на дополнителни акции преку опцијата на банките-покровители, вкупниот износ достигна 85,7 милијарди долари, со што беше поставен рекорд за најголема иницијална јавна понуда.
Компанијата е директно поврзана и со трката за вештачка интелигенција: во февруари ја презеде xAI, развивачот на Grok.
Паралелно со растот на приходите и инвестициите, се засилува дебатата за последиците врз работниците. Анализа на ММФ од 2024 година процени дека речиси 40% од работните места во светот се изложени на влијание од ВИ, а во развиените економии уделот е околу 60%.
Овие проценти не значат дека толкав број работни места ќе исчезнат. Дел од работниците би можеле да добијат помош за поголема продуктивност, додека кај други автоматизацијата може да ја намали побарувачката за нивните задачи, платите или новите вработувања.
Загриженоста за безбедноста доби дополнително внимание по заминувањето на истражувачот Џејкоб Коксон од „Антропик“ во септември. Тој јавно ги обвини водечките компании дека натпреварот за најмоќни системи го ставаат пред одговорниот развој и предупреди на можни сериозни последици за човештвото. Неговите предупредувања претставуваат процена на ризикот, а не утврден исход.
Извршниот директор на „Антропик“, Дарио Амодеи, повика на забавување на темпото за да се овозможат посериозни безбедносни проверки. Поддршка за координиран и повнимателен развој изразија и Сем Алтман и Маск. Сепак, нема општоприфатена процена за веројатноста или времето во кое би можеле да се случат најтешките сценарија.
Во политичкиот дел од дебатата, американскиот претседател Доналд Трамп на 29 септември со водечки технолошки компании потпиша доброволен договор за контроли и надворешни проверки на ВИ-системите. Тој го опиша како „морално обврзувачки“, но документот не претставува законска регулатива.
На 4 октомври Трамп најави и нова работна група, наречена „Super Intelligence Force“, предводена од директорот на националното разузнавање Џеј Клејтон. Нејзината задача е да го координира владиниот пристап кон технологијата и да ги разгледа ризиците и можностите, при што администрацијата продолжува да нагласува доброволни стандарди и избегнување прекумерна регулација.
Според најавениот мандат, групата ќе соработува со потрошувачи, организации од јавен интерес, верски организации, оператори на критична инфраструктура и технолошки компании.
