Долготрајниот топлотен бран што со недели ги зафаќа Хрватска и поголем дел од Медитеранот предизвика драматично затоплување на Јадранското Море. Температурата на морската површина веќе достигнува вредности карактеристични за август, иако летото штотуку започна, а експертите предупредуваат дека ова претставува сериозна закана за морскиот екосистем.
Според податоците на Државниот хидрометеоролошки институт на Хрватска (DHMZ), во голем број крајбрежни места температурата на морето достигнала рекордни вредности. Во северниот дел на Јадранот се измерени температури од околу 29 степени Целзиусови, додека на поединечни локации во јужниот дел водата надминала и 30 степени.
Просечната температура на морето во јуни вообичаено се движи меѓу 21 и 22 степени, што значи дека сегашните мерења се дури осум степени повисоки од долгогодишниот просек.
На островот Крк температурата достигнала 28,4°C, во Мали Лошињ 27,9°C, а најекстремни вредности се измерени на островот Мљет. На мерната станица Мало Језеро температурата достигнала дури 30,4°C, додека во Големо Језеро биле измерени 28,8°C.
И во останатите делови од Јадранот се регистрирани исклучително високи температури – во Дубровник морето достигнало 27,7°C, а во Комижа и Божава околу 25°C.
Климатолозите потсетуваат дека Медитеранот, а особено Јадранското Море, со децении бележи постепено затоплување. Според истражувањата на Институтот за океанографија и рибарство во Сплит, температурата на морето од средината на минатиот век до денес е зголемена за 0,5 до 1,5 степени, во зависност од локацијата и длабочината.
Особено загрижувачки е фактот што во последните дваесет години процесот значително се забрзал. Ако порано летните температури на морската површина ретко надминуваа 25°C, денес сè почесто достигнуваат 27, 28, па дури и над 29 степени, особено во поплитките заливи.
Според биолозите и океанографите, ваквото рано затоплување може да предизвика сериозни нарушувања во морскиот екосистем. Постои опасност од појава на таканаречено „цветање на морето“, намалување на кислородот во водата, ширење на инвазивни тропски видови и масовно угинување на чувствителни морски организми.
Дополнителна загриженост предизвикува фактот што летото допрва започнува, а најтоплиот дел од сезоната допрва следува.
И европската програма „Коперник“ потврдува дека Медитеранот е едно од глобалните жаришта на морски топлотни бранови. Според нивните мерења од крајот на јуни, температурата на морската површина на многу места е повеќе од пет степени повисока од нормалната за овој период.
Најголеми температурни аномалии, од околу шест степени над просекот, се забележани во западниот Медитеран – долж брегот на јужна Франција, Лигурското и Тиренското Море, додека Јадранското Море исто така е обоено во темноцрвени нијанси на картите што ги објави Коперник.
Истовремено, рекордни температури се регистрирани и во Северното и Балтичкото Море, што покажува дека екстремното затоплување не е ограничено само на Медитеранот.
Податоците покажуваат дека јуни 2026 година е најтоплиот досега измерен за светските океани. Просечната температура на океаните, без поларните региони, достигнала околу 21°C, надминувајќи ги досегашните рекорди од 2023 и 2024 година.
Од почетокот на годинава, дури 82 проценти од светските океани се погодени од морски топлотни бранови, а научниците предупредуваат дека комбинацијата од климатските промени и природните климатски феномени би можела да донесе уште повисоки температури во текот на јули и август.
Јадранското Море се смета за особено ранливо бидејќи е плиток и полузатворен морски басен, силно под влијание на копнената клима и речните водотеци. Иако потоплото море за многумина значи подолга сезона за капење, експертите предупредуваат дека последиците врз биодиверзитетот, рибарството, туризмот и квалитетот на морската вода би можеле да бидат сериозни.
Една од највидливите последици веќе е појавата и ширењето на инвазивни тропски видови, како што е лавовската риба, која последниве години сè почесто се среќава во водите на Албанија, Црна Гора и Хрватска, поттикната токму од сè потоплото Медитеранско и Јадранско Море.
