Со отворањето на N99 Deep Tech Park во Скопје, Македонија добива нов обид да изгради сопствен технолошки екосистем и да покаже дека домашното знаење може да се претвори во глобален производ. Проектот, кој обединува вештачка интелигенција, deep-tech индустрија, сајбер безбедност, стартапи и образовни програми, отвора едно многу поголемо прашање – дали земја со мал пазар и долгогодишен одлив на таленти конечно може да создава иновации дома, а да ги продава на светскиот пазар.
N99 Deep Tech Park е замислен како простор каде под еден покрив ќе се сретнат студенти, инженери, истражувачи, претприемачи и компании, со цел создавање нови технолошки решенија и производи со меѓународен потенцијал. Фокусот е ставен на вештачката интелигенција, сајбер безбедноста и deep-tech индустријата – сектор кој во Европа сè повеќе се смета за клучен двигател на идната економија.
Основачот Сефер Цаноски ја сумираше идејата преку едноставната порака: „Креирај дома, продавај глобално“. Токму оваа реченица, според многумина, го отвора најголемиот предизвик за македонската економија – како домашното знаење да престане да биде евтина услуга за странски компании и да се претвори во сопствен производ, бренд и интелектуална сопственост.
Паркот веќе воспоставува комуникација со десетици компании и партнери од странство, а амбицијата е преку тие врски да се обезбедат инвестиции, менторство, тест-пазари и развој на нови технологии. Но експертите предупредуваат дека ваквите проекти не се мерат според свечените отворања и модерните простории, туку според реалните резултати – бројот на стартапи, нови производи, патенти, инвестиции и млади луѓе кои ќе одлучат да останат и да создаваат во Македонија.
Посебно внимание привлекува хуманоидниот робот Алшар, претставен како „професор од иднината“. Роботот, кој го носи името на познатиот македонски локалитет Алшар, е симбол на новата технолошка насока што ја промовира паркот. Но според аналитичарите, вистинската вредност нема да биде во спектакуларните презентации, туку во тоа дали ваквите технологии ќе станат дел од реални образовни и истражувачки програми.
Подеднакво значајна е и најавената арена за сајбер безбедност, каде компании и институции ќе учат како практично да се заштитат од современи сајбер напади. Во време кога речиси секој бизнис зависи од дигитална инфраструктура, овој сегмент се смета за еден од најважните и најпрактичните делови од проектот.
Во анализите за N99 се потенцира дека Македонија нема капацитет да се натпреварува со големите држави по големина, но може да се натпреварува преку брзина, талент, поврзаност и фокусирани технолошки екосистеми. Токму затоа, според познавачите, ваквите центри можат да станат јадро околу кое ќе се развива нова генерација домашни технолошки компании.
Сепак, останува и скепсата дали проектот ќе успее да избегне судбина на многу амбициозни балкански иницијативи кои по спектакуларниот почеток завршиле како празни конференциски сали и неискористени простори. Затоа, вистинскиот тест за N99 Deep Tech Park допрва следува – дали од таму ќе излезат компании и производи што ќе имаат светска вредност, или сè ќе остане само уште една амбициозна приказна за иднината.
