Печените костени се еден од препознатливите есенски вкусови, но плодовите што ги собираме во парк или покрај улица не мора да бидат безбедни за јадење. Дивиот костен може да наликува на јадливиот, а неговото консумирање може да предизвика труење.
Разликата најлесно се забележува кога се разгледуваат и плодот и неговата обвивка. Сепак, ако не сте сигурни за видот, не го консумирајте и не пробувајте го вкусот за да проверите дали е јадлив.
Јадливиот костен има густа, бодликава обвивка
Јадливиот костен, познат како Castanea sativa, расте во обвивка со многубројни тенки и густо распоредени боцки, која потсетува на мал еж. Во неа обично има повеќе плодови. Тие често имаат сплескана страна и препознатлив зашилен врв со мало праменче.
Дивиот костен, Aesculus hippocastanum, има зелена обвивка со поретки и покрупни боцки. Во неа најчесто се наоѓа еден поголем плод, кој е позаоблен, мазен и сјаен, со светла дамка и без карактеристичниот зашилен врв на јадливиот костен.
Ниту бојата ниту сјајот на плодот сами по себе се доволни за сигурно препознавање.
Зошто дивиот костен е опасен?
Дивиот костен содржи токсични состојки, меѓу кои е ескулинот. По негово голтање може да се појават болки во стомакот, мачнина, повраќање и дијареја. Пријавени се и потешки реакции, па затоа плодовите треба да се чуваат подалеку од мали деца што би можеле да ги стават во уста. Варењето не го прави дивиот костен безбеден за јадење.
Што да направите при сомнеж за труење?
Ако некој изел сомнителен плод, побарајте медицински совет веднаш, без да чекате појава на симптоми. Не предизвикувајте повраќање. Зачувајте примерок или фотографија од плодот и обвивката за полесно препознавање.
При отежнато дишење, губење свест или грчеви, потребна е итна медицинска помош.
Јадливиот костен како есенска намирница
Проверено јадливите костени можат да се подготвуваат печени или варени, како и да се користат за пире, супи и десерти. Содржат скроб, растителни влакна и минерали, а во споредба со оревите и бадемите имаат помалку масти.
Пред подготовката отфрлете ги плодовите што се мувлосани или расипани. За самостојно собраните костени, првиот чекор секогаш е сигурно препознавање на видот.
