Со порастот на температурите и сè почестиот престој на отворено, на плажи, излетнички места, фестивали и во природа, се зголемува и ризикот од непријатни средби со пчели, оси и стршлени. Овие инсекти особено се привлекуваат од храна и пијалаци, па токму во летниот период нивното присуство станува речиси неизбежно.
Иако во најголем број случаи убодот предизвикува само краткотрајна болка, црвенило и локален оток, експертите предупредуваат дека последиците понекогаш можат да бидат многу посериозни. Дополнителен проблем е што голем број луѓе не знаат дека се алергични на убоди од инсекти сè додека не доживеат силна реакција. Во случаи на тешка алергиска реакција, позната како анафилакса, секоја минута може да биде пресудна.
Стручњаците советуваат храната и пијалаците на отворено секогаш да бидат покриени или веднаш отстранети по употребата. Особено привлечни за осите и пчелите се овошјето и засладените пијалаци. Исто така, се препорачува избегнување на парфеми, лосиони и други козметички производи со силен мирис, бидејќи тие дополнително ги привлекуваат инсектите.
Доколку пчела или оса се приближи, најважно е да се остане смирен. Наглите движења и мафтањето со рацете можат да го вознемират инсектот и да ја зголемат веројатноста за убод. Најбезбедно е лицето полека да се оддалечи без паника.
Лекарите посочуваат дека постои значајна разлика меѓу убод од пчела и убод од оса. Пчелата по убодот го остава осилото во кожата заедно со кесичката со отров. Поради тоа, осилото треба да се отстрани што е можно побрзо, но без стискање, бидејќи така може дополнително да се вбризга отров во организмот. Најдобро е нежно да се изгребе со нокт, парче картон или друг рамен предмет. Од друга страна, осата не го губи осилото и може да убоде повеќепати, па затоа е важно инсектот веднаш да се оттурне и да се избегнат нови убоди.
Најчестите симптоми по убод се болка, чешање, црвенило и оток на местото на убодот. Таквите реакции обично поминуваат без сериозни последици. Сепак, лекарска помош се препорачува доколку отокот почне да се шири или достигне големина поголема од десет сантиметри, како и ако се појави осип на делови од телото кои не се во близина на местото на убодот.
Најопасната компликација е анафилактичката реакција, која може да се развие за само неколку минути. Симптомите што бараат итна медицинска интервенција вклучуваат вртоглавица, повраќање, дијареја, изразена слабост, отекување на лицето или јазикот, отежнато дишење, чувство на гушење и губење на свеста. При појава на кој било од овие знаци неопходно е веднаш да се повика Итна медицинска помош. Лицата кои поседуваат адреналински автоинјектор, познат како ЕпиПен, треба веднаш да го употребат според упатството. Доколку состојбата не се подобри во рок од пет минути, може да се примени и втора доза во другата нога.
Кај поблагите реакции, симптомите може значително да се ублажат со ладни облоги или мраз, кои помагаат да се намалат болката и отокот. Антихистаминските креми можат да го намалат чешањето и локалното воспаление, додека благите кортикостероидни препарати и локалните анестетици можат да помогнат кај поизразените локални реакции. Ако симптомите траат повеќе денови, се шират или стануваат поинтензивни, потребно е да се побара лекарски совет.
Иако повеќето луѓе минуваат без сериозни последици по средба со пчели, оси или стршлени, нивниот отров секоја година одзема неколку човечки животи. Токму затоа експертите нагласуваат дека навременото препознавање на симптомите и брзата реакција можат да спасат живот. Лицата кои претходно имале посилни реакции или се сомневаат дека се алергични треба да разговараат со својот лекар за превентивни мерки, меѓу кои и постојаното носење адреналински автоинјектор. Добрата информираност, претпазливоста и правилната реакција овозможуваат летото и престојот во природа да останат безбедни и пријатни за сите.
