Монументалните камени статуи на Велигденскиот Остров со векови го привлекуваат вниманието на светот. Едно од прашањата што ги истражувале археолозите е зошто жителите ги поставувале токму на одредени локации. Истражување укажува дека важен дел од одговорот се крие во пристапот до слатка вода.
Тим научници, меѓу кои и антропологот Карл Липо од Универзитетот Бингамтон во САД, утврдил силна просторна поврзаност меѓу изворите на слатка вода и камените платформи „аху“, врз кои биле поставувани познатите статуи „моаи“. Студијата е објавена на 10 јануари 2019 година во научното списание „PLOS ONE“.
На Рапа Нуи, како што е локалното име на островот, слатката вода е ограничен ресурс. Поради порозната вулканска подлога, дождовницата брзо навлегува во подземјето, а дел од неа повторно избива долж брегот. На одредени места ова истекување е особено забележливо при осека.
Токму близината до таквите извори се покажала како значајна за распоредот на спомениците. Според објаснувањето на Липо, истражувачите забележале дека и платформите со статуи во внатрешноста на островот се наоѓаат во близина на достапна вода.
Научниците ја споредувале положбата на платформите со три важни ресурси: земјоделските површини, морските ресурси и изворите на слатка вода. Нивните модели покажале дека близината до водата најдобро го објаснува забележаниот распоред.
Откритието дава и поширок увид во животот на островските заедници. Местата каде што луѓето доаѓале по вода можеле да бидат важни средишта за секојдневно собирање, споделување ресурси и одржување на општествените врски. Статуите, кои ги претставувале обожените предци, биле дел од тој заеднички живот.
Сепак, резултатите не значат дека е решена целата мистерија на моаите. Истражувањето нуди објаснување за изборот на локациите, додека нивното верско, симболичко и општествено значење останува важен дел од приказната за овие споменици.
