Бубрежните заболувања можат долго време да се развиваат без јасни симптоми. Токму затоа хроничната бубрежна болест често се открива случајно – преку крвни анализи или анализа на урина – а не затоа што пациентот почувствувал специфична болка.
Бубрезите имаат клучна улога во филтрирањето на отпадните материи од крвта, регулирањето на течностите и електролитите и контролата на крвниот притисок. Кога нивната функција постепено се намалува, организмот може да почне да испраќа различни сигнали.
Сепак, важно е да се нагласи дека ниту еден од следните симптоми сам по себе не значи дека човек има бубрежна болест. Многу од нив можат да се појават и кај други состојби.
1. Промени во мокрењето
Почесто мокрење, особено во текот на ноќта, значително намалено количество урина, промена на бојата или појава на крв треба да се проверат.
Особено внимание заслужува упорно пенеста урина, бидејќи понекогаш може да укажува на поголемо количество протеини во урината.
Но повремена пена во урината не е автоматски знак за бубрежно заболување.
2. Необјаснив и постојан замор
Кога бубрежната функција значително ќе се намали, во крвта може да се натрупуваат отпадни материи, што може да предизвика слабост и замор.
Бубрежната болест може да биде поврзана и со анемија, која дополнително предизвикува истоштеност, намалена концентрација и недостаток на енергија.
3. Отоци на нозете и околу очите
Кога бубрезите не успеваат правилно да го регулираат натриумот и течностите, може да се појави задржување течности.
Најчесто тоа се забележува околу глуждовите и потколениците, а кај некои луѓе и околу очите.
Но отоците може да имаат и срцеви, венски, црнодробни или други причини.
4. Болка во пределот на бубрезите
Ова е една од точките што често погрешно се претставува.
Хроничната бубрежна болест обично не предизвикува болка во грбот.
Болка во слабините, под ребрата, почесто може да биде поврзана со камен во бубрег, инфекција на уринарниот систем, опструкција или друга состојба.
Силна болка придружена со температура, треска или проблеми со мокрењето бара лекарски преглед.
5. Намален апетит и слабеење
Кај понапредната бубрежна слабост може да се појават губење апетит, чувство на заситеност и слабеење.
Но необјаснивото губење телесна тежина има многу можни причини и секогаш заслужува процена доколку продолжува.
6. Гадење и повраќање
Кај сериозно нарушена функција на бубрезите, натрупувањето отпадни материи во организмот може да предизвика гадење, повраќање и губење апетит.
Овие симптоми почесто се јавуваат во понапредната фаза на болеста, а не како прв знак.
7. Нарушен сон
Луѓето со напредната хронична бубрежна болест почесто пријавуваат проблеми со спиењето.
Причината може да биде комбинација од често ноќно мокрење, чешање, синдром на немирни нозе и други метаболички нарушувања.
Самата несоница, сепак, не е специфичен знак за заболување на бубрезите.
8. Метален или необичен вкус во устата
При значително нарушување на бубрежната функција може да се промени чувството за вкус, а дел од пациентите опишуваат метален вкус или непријатен здив.
Ова главно се поврзува со понапредната уремија.
9. Мускулни грчеви
Бубрезите играат важна улога во одржувањето на рамнотежата на електролитите.
Кај напредната болест може да се појават нарушувања на калциумот, фосфорот, калиумот и други минерали, што понекогаш придонесува за грчеви.
Но мускулните грчеви се исклучително чести и кај луѓе без бубрежна болест.
10. Упорно чешање на кожата
Интензивното и генерализирано чешање може да се јави кај лица со напредната хронична бубрежна болест.
Кај нив причините се сложени и можат да вклучуваат нарушувања на минералниот метаболизам и други промени што се јавуваат кога функцијата на бубрезите е значително намалена.
Најважниот факт: раната бубрежна болест често нема симптоми
Токму ова е причината поради која листите со „10 знаци“ можат да создадат погрешна сигурност.
Човек може да има значително оштетување на бубрезите и сепак да се чувствува сосема добро.
Особено е важно периодично тестирање кај лица со дијабетес, висок крвен притисок, кардиоваскуларни заболувања, семејна историја на бубрежна болест или други ризик-фактори.
Најчесто се проверуваат креатининот во крвта и проценетата гломеруларна филтрација – eGFR, како и присуството на албумин или други абнормалности во урината.
Може ли раното откривање да спречи дијализа?
Кај многу пациенти – да, навременото откривање и правилното лекување можат значително да го забават напредувањето на хроничната бубрежна болест и да го намалат ризикот од бубрежна инсуфициенција.
Особено важни се добрата контрола на крвниот притисок и дијабетесот, избегнувањето непотребна употреба на лекови што можат да ги оштетат бубрезите и редовното следење кај лекар.
Но насловите од типот „спречете доживотна дијализа“ се премногу категорични. Не секоја бубрежна болест може да се спречи, а дијализата понекогаш е привремена – на пример кај одредени случаи на акутно бубрежно оштетување. Кај трајна терминална бубрежна слабост, пак, долгорочното решение може да биде дијализа или трансплантација на бубрег.
Кога не треба да се чека?
Лекарска процена е особено важна ако се појави крв во урината, упорна пенеста урина, значително намалено мокрење, необјаснив оток или долготрајни промени во мокрењето.
Итна помош е потребна ако човек речиси престане да мокри, има изразен оток со отежнато дишење, силна болка во слабините со висока температура или нагло влошување на општата состојба.
Најсигурниот начин да се процени здравјето на бубрезите не е да се чека тие да „испратат сигнал“, туку кај ризичните лица навреме да се направат едноставни анализи на крв и урина.
