Ozempic во последните години стана еден од најпознатите лекови во светот, пред сè поради неговото влијание врз телесната тежина. Но зад популарноста на социјалните мрежи стои медицинска терапија која првенствено е развиена за лекување на возрасни лица со дијабетес тип 2.
Лекот се применува еднаш неделно како поткожна инјекција и содржи семаглутид – супстанција од групата GLP-1 рецепторски агонисти.
Освен што помага во контролата на шеќерот во крвта, семаглутидот го намалува апетитот и го зголемува чувството на ситост, поради што кај многу пациенти доаѓа и до намалување на телесната тежина.
Но тоа не значи дека Ozempic е препарат за секој што сака брзо да ослабе.
Како делува семаглутидот?
Семаглутидот го имитира дејството на природниот хормон GLP-1, кој учествува во регулирањето на апетитот и нивото на гликоза во крвта.
Лекот може:
• да го зголеми чувството на ситост
• да го намали гладот и желбата за храна
• да го забави празнењето на желудникот
• да го стимулира ослободувањето инсулин кога гликозата е покачена
• да го намали прекумерното ослободување глукагон
Поради овие механизми, пациентите често јадат помалку и постепено губат телесна тежина.
Ozempic и Wegovy – иста активна состојка, различна намена
И Ozempic и Wegovy содржат семаглутид, но не се одобрени за иста медицинска индикација и не се користат во исти дози.
Ozempic е наменет првенствено за третман на дијабетес тип 2, додека Wegovy е формулација на семаглутид одобрена за долгорочен третман на дебелина или прекумерна телесна тежина кај одредени пациенти кои исполнуваат медицински критериуми.
Во некои земји лекарите понекогаш го препишуваат Ozempic „off-label“ за намалување на телесната тежина, односно за индикација која не е неговата примарна регистрирана намена.
Таквата употреба треба да биде исклучиво под лекарски надзор.
Колку може да се ослабе?
Големите клинички студии со семаглутид покажаа дека кај лица со дебелина, во комбинација со промени во исхраната и физичката активност, може да се постигне значително намалување на телесната тежина.
Но резултатите не се исти кај сите.
Семаглутидот не е „волшебна инјекција“, а по прекинувањето на терапијата кај дел од пациентите повторно се зголемува апетитот и може да дојде до враќање на дел од изгубената тежина.
Затоа современиот пристап кон дебелината не се темели само на лекот, туку и на долгорочни промени во начинот на исхрана, физичката активност, сонот и другите животни навики.
Кој не треба да користи Ozempic без строга лекарска проценка?
Најважно е да се направи разлика меѓу вистински контраиндикации и состојби кај кои е потребна дополнителна внимателност.
Ozempic не треба да се користи кај лица со лична или семејна историја на медуларен карцином на тироидната жлезда или кај пациенти со синдром на мултипла ендокрина неоплазија тип 2 – MEN2.
Не треба да го користат ниту лица кои претходно имале сериозна алергиска реакција на семаглутид или на некоја од состојките на лекот.
Кај бременост семаглутидот не се препорачува, а жените кои планираат бременост треба навреме да разговараат со лекар за прекин на терапијата.
Ozempic не е инсулин и не е наменет за лекување на дијабетес тип 1.
Панкреатитис – потребна е внимателност
Панкреатитисот не треба поедноставено да се наведува како апсолутна забрана за секој пациент кој некогаш имал проблем со панкреасот.
Сепак, семаглутидот е поврзан со предупредување за можен акутен панкреатитис.
Ако за време на терапијата се појави силна и постојана болка во горниот дел од стомакот, особено ако се шири кон грбот и е придружена со повраќање, потребна е итна лекарска проценка.
Кај луѓе кои претходно имале панкреатитис, лекарот треба индивидуално да процени дали терапијата е соодветна.
Бубрежната болест не е автоматска забрана
Исто така, не е точно дека секој пациент со нарушена бубрежна функција автоматски не смее да користи Ozempic.
Проблем може да настане доколку гадењето, повраќањето или дијарејата предизвикаат значителна дехидратација, што може дополнително да ја влоши функцијата на бубрезите.
Затоа пациентите со хронична бубрежна болест треба внимателно да се следат, особено при појава на силни гастроинтестинални несакани реакции.
Што е со дијабетичната ретинопатија?
Дијабетичната ретинопатија исто така не значи автоматски дека семаглутидот е забранет.
Но кај пациенти кои веќе имаат оштетување на мрежницата поради дијабетес е потребно дополнително следење.
Брзото подобрување на нивото на шеќер во крвта кај некои пациенти може привремено да биде поврзано со влошување на ретинопатијата.
Затоа лицата со постоечки проблеми со видот треба да го информираат својот дијабетолог и офталмолог.
Најчестите несакани ефекти
Најчесто се јавуваат проблеми со дигестивниот систем, особено при започнување на терапијата или зголемување на дозата.
Можни се:
• гадење
• повраќање
• дијареја
• запек
• болки или непријатност во стомакот
• намален апетит
Кај голем број пациенти овие симптоми со текот на времето се намалуваат, но кај некои можат да бидат поизразени.
Постојат и поретки, но потенцијално посериозни компликации, поради што лекот не треба да се зема без медицински надзор.
Не е лек за „три или пет килограми“
Особено проблематична е употребата на Ozempic кај луѓе кои немаат дијабетес, дебелина или друга медицинска индикација, туку сакаат брзо да изгубат неколку килограми поради естетски причини.
Во такви случаи односот меѓу користа и можниот ризик може да биде сосема поинаков.
Лековите за дебелина се наменети за долгорочно медицинско третирање на хронична состојба, а не за краткотрајна диета пред летување, свадба или друг настан.
Побарувачката создаде проблеми и за пациентите со дијабетес
Глобалната популарност на семаглутидот во изминатите години доведе до периодични недостигови во повеќе земји.
Тоа предизвика загриженост затоа што пациентите со дијабетес тип 2, на кои лекот им е дел од редовната терапија, во одредени периоди потешко доаѓаа до потребните дози.
Во доставените информации се наведува дека и во Македонија постои зголемена побарувачка за Ozempic надвор од неговата основна индикација, како и дека одредени аптеки во поединечни периоди пријавувале ограничена достапност.
Се наведуваат и приватни цени од приближно 5.400 до 6.000 денари за месечна терапија, но цената и достапноста можат да се менуваат и треба да се проверуваат преку легални аптеки и официјални канали.
Особено ризично е купувањето преку неофицијални извори
Популарноста на лековите за слабеење отвори простор и за фалсификувани или нелегално увезени препарати.
Купувањето инјекции преку социјални мрежи, непроверени интернет-страници или лица кои ги носат од странство носи дополнителен ризик.
Не може да се знае дали препаратот навистина содржи семаглутид, дали бил правилно складиран и транспортиран или дали воопшто е оригинален производ.
Затоа Ozempic и другите лекови од оваа група треба да се набавуваат исклучиво преку легални и проверени канали.
Медицинска терапија, а не тренд од социјалните мрежи
Ozempic може да биде многу корисен лек за правилно избрани пациенти и кај дијабетес тип 2 да помогне во подобрување на гликемиската контрола, а кај дел од пациентите и во намалување на телесната тежина и кардиоваскуларниот ризик.
Но неговата популарност не го претвора во безопасен препарат за слабеење.
Пред започнување терапија треба да се проценат телесната тежина, дијабетесот и другите заболувања, лековите што пациентот веќе ги зема, состојбата на бубрезите, очите и дигестивниот систем, како и потенцијалните ризици.
Најважната порака е едноставна: семаглутидот е лек на рецепт и медицинска терапија, а не кратенка до послаба фигура. Одлуката дали некој е вистински кандидат треба да ја донесе лекар, а не тренд на TikTok или препорака од познаник.
