Заборавено име, пропуштена обврска или момент кога не можете да се сетите зошто сте влегле во собата – ваквите ситуации стануваат почести по 40. година. Но, тие не мора да значат дека мозокот неизбежно ја губи својата способност.
Стресот, недоволното спиење, преоптовареноста со информации и недостигот од ментална активност често имаат поголемо влијание врз паметењето од самата возраст.
Руската невронаучничка Наталија Бехтерева, внука на познатиот невролог Владимир Бехтерев, нагласувала дека мозокот го задржува својот потенцијал, но за тоа е потребно редовно да биде активиран.
МОЗОКОТ НА СРЕДНОВЕКОВНИОТ ВИТЕЗ И НА СОВРЕМЕНИОТ НАУЧНИК
Од анатомски аспект, човечкиот мозок не претрпел драматични промени во изминатите векови. Разликата е во задачите што луѓето секојдневно му ги поставуваат.
Средновековниот човек морал самостојно да се ориентира, да планира патување, да проценува опасности и да носи одлуки неопходни за преживување. Денес голем дел од овие задачи им ги препуштаме на навигацијата, мобилните телефони и различните апликации.
Тоа не значи дека современиот човек станува помалку интелигентен. Меѓутоа, ако постојано се потпира на готови решенија, мозокот добива помалку можности за активно паметење, анализирање и решавање проблеми.
КАКО ДА ГО ОДРЖУВАТЕ МОЗОКОТ АКТИВЕН?
Менталните способности можат да се поттикнуваат на секоја возраст. За тоа не се потребни сложени програми, туку разновидни активности што го принудуваат мозокот да излезе од вообичаената рутина.
Меѓу корисните навики се:
• учење странски јазик или нова вештина
• читање книги и размислување за прочитаното
• гледање филмови со анализа на приказната и ликовите
• решавање логички задачи и проблеми на поинаков начин
• посета на изложби, театри и културни настани
• менување на секојдневната рута и навиките
Секоја нова задача создава потреба мозокот да обрне внимание, да запомни и да воспостави нови врски меѓу информациите.
РАЗГОВОРОТ КАКО „ЛЕК“ ЗА ПАМЕТЕЊЕТО
Меѓу најважните активности Бехтерева го издвојувала непосредниот разговор со блиските. Разговорот во живо истовремено ги активира говорот, паметењето, вниманието, емоциите и способноста за разбирање на другите.
Во време кога комуникацијата сè почесто се сведува на кратки пораки и бескрајно прегледување содржини на телефонот, семејниот разговор без екрани може да има особено значење.
Редовните социјални контакти се поврзуваат со подобро расположение и зачувување на когнитивните способности. Тие не претставуваат загарантирана заштита од деменција или Алцхајмерова болест, но можат да бидат важен дел од здравиот и активен начин на живот.
ШТО СЕ СЛУЧУВА СО МОЗОКОТ ДОДЕКА СПИЕМЕ?
Спиењето не е период во кој мозокот целосно се исклучува. Во текот на ноќта тој ги обработува информациите и искуствата од денот и учествува во зацврстувањето на сеќавањата.
Поставувањето јасно прашање пред спиење понекогаш може да помогне проблемот следното утро да го погледнеме од нов агол. Тоа не е магија, туку можен резултат од обработката и поврзувањето на информациите за време на одморот.
Сепак, соништата не треба да се толкуваат според универзални соновници. Иста слика или симбол може да има сосема различно значење за различни луѓе.
ЈАСНО ПОСТАВЕНАТА ЦЕЛ ГО НАСОЧУВА ВНИМАНИЕТО
Наместо нејасни или негативно формулирани желби, покорисно е целите да бидат конкретни.
Наместо: „Не сакам лоша работа“, подобро е да се каже: „Сакам работа со точно определено работно време, соодветна плата и добра работна средина“.
Ваквото формулирање не значи дека мозокот автоматски ќе ја оствари желбата. Но, јасната цел полесно го насочува вниманието кон можностите и чекорите потребни за нејзино постигнување.
МЕДИТАЦИЈАТА КАКО ТРЕНИНГ НА ВНИМАНИЕТО
Медитацијата во својата наједноставна форма претставува вежба за концентрација. Фокусирањето на дишењето, молитвата или набљудувањето на еден предмет може да помогне вниманието повторно да се врати на сегашниот момент.
Редовното практикување вакви вежби може да придонесе за намалување на стресот и подобра контрола на вниманието – две нешта што имаат големо влијание врз способноста за паметење.
ПЕТ РАБОТИ ШТО МОЖЕТЕ ДА ГИ НАПРАВИТЕ УШТЕ ДЕНЕС
• Разговарајте со блиска личност без телефони на масата
• Научете нов збор, факт или практична вештина
• Променете ја вообичаената рута до работа или продавница
• Обидете се стар проблем да го решите на нов начин
• Обезбедете си доволно и квалитетно спиење
Мозокот не престанува да учи по 40. година. За да остане активен, му се потребни љубопитност, разговор, нови искуства, движење и редовен одмор.
Повременото заборавање е вообичаено, но доколку проблемите со паметењето се влошуваат или почнат да го попречуваат секојдневното функционирање, потребно е да се побара совет од лекар.
