Дали е поштетно целиот работен ден да го поминете седнати пред компјутер или осум часа да бидете на нозе? Одговорот не е толку едноставен како што изгледа.
Со години се повторува фразата дека „седењето е новото пушење“, но ваквите споредби премногу го поедноставуваат проблемот. Ниту седењето ниту стоењето сами по себе се непријатели на здравјето – најголемиот проблем е предолгото останување во иста положба без доволно движење.
Нарушувањата на мускулно-скелетниот систем се меѓу честите здравствени проблеми поврзани со работата, а болките во грбот, вратот, рамената, колената и стапалата често се поврзуваат со начинот на кој го поминуваме работниот ден.
Човечкото тело е создадено за движење, па дури и правилната положба може да стане непријатна ако во неа останеме со часови.
Што му се случува на телото ако седиме предолго?
Канцелариската работа на прв поглед изгледа физички полесна, но повеќечасовното седење, особено без паузи и во несоодветна положба, може да предизвика низа тегоби.
Меѓу најчестите се:
– болки во долниот дел на грбот,
– напнатост во вратот и рамената,
– чувство на вкочанетост,
– намалено движење и циркулација во нозете,
– долгорочно неповолно влијание врз метаболичкото здравје доколку седењето е дел од претежно неактивен начин на живот.
Проблемот дополнително се зголемува кога човек ќе помине осум часа на работа седнат, а потоа и остатокот од денот без физичка активност.
Но, цел ден на нозе не е подобро решение
Стоењето често се претставува како здрава алтернатива на седењето, но повеќечасовното стоење во место исто така може да го оптовари организмот.
Луѓето кои поголем дел од работниот ден го поминуваат на нозе можат да почувствуваат:
– замор и болки во стапалата,
– оптоварување на колената,
– непријатност и тежина во нозете,
– проблеми со венската циркулација,
– болки во долниот дел од грбот.
Особено изложени се продавачите, медицинскиот персонал, наставниците, фризерите, угостителските работници и сите други професии во кои можностите за седење и одмор се ограничени.
Затоа заменувањето осум часа седење со осум часа стоење не е идеално решение.
Па, што е полошо?
Најточниот одговор е – предолгото мирување во иста положба.
Телото не сака ниту долготрајно седење ниту долготрајно стоење. Многу подобро реагира на чести промени на положбата и кратки периоди на движење во текот на денот.
Едно од најкорисните правила во ергономијата може да се сумира едноставно: најлошата положба е онаа во која останувате предолго.
Зошто стапалата се особено важни?
Кога се зборува за работната положба, најголемо внимание обично му се посветува на ‘рбетот, но не треба да се заборават ниту стапалата.
Тие ја носат телесната тежина и играат важна улога во стабилноста и држењето на телото.
Долгото стоење може да предизвика замор на стапалата и постепено да влијае врз начинот на кој стоиме и ја распределуваме тежината, а тоа може да создаде дополнително оптоварување на колената и грбот.
Токму затоа соодветните обувки и можноста периодично да се смени положбата се особено важни за луѓето кои работат на нозе.
Најдоброто решение е комбинација од седење, стоење и движење
Наместо да се бара една „совршена“ работна положба, многу подобро е телото редовно да ја менува позицијата.
Корисни навики се:
– станување и промена на положбата приближно на секои 30 до 60 минути,
– кратки прошетки во текот на работниот ден,
– повремено истегнување,
– комбинирање на седење и стоење,
– користење добро приспособена работна столица,
– употреба на биро со прилагодлива висина кога е достапно,
– удобни обувки со соодветна поддршка кај работните места што бараат долго стоење.
Но, дури и најскапата ергономска столица или современо биро нема целосно да го решат проблемот ако човек останува неподвижен со часови.
Мала промена што може многу да значи
Ако работите во канцеларија, може да помогне едноставен потсетник кој периодично ќе ве потсетува да станете, да се протегнете или да направите кратка прошетка.
Ако поголем дел од денот сте на нозе, искористете ги можностите за кратко седнување, одмор на стапалата или промена на положбата.
Не мора секоја пауза да трае долго. Важна е редовноста.
Не ја обвинувајте столицата – но не го идеализирајте ни стоењето
Нема потреба седењето да се прогласува за единствениот виновник за проблемите со здравјето, исто како што стоењето не треба автоматски да се смета за поздрава алтернатива.
На телото му се потребни промена, движење и разновидност.
Затоа, ако работата ве принудува со часови да седите или стоите, најдобрата стратегија е секогаш кога е можно да ја менувате положбата и да внесувате кратки периоди на движење во текот на работниот ден.
Најважното правило е едноставно: не останувајте предолго во една иста положба.
