Со децении високото ниво на LDL, таканаречениот „лош“ холестерол, се смета за еден од главните фактори на ризик за атеросклероза, срцев и мозочен удар. Но едно интересно истражување спроведено меѓу исклучително долговечни жители на Сардинија покажува дека кај луѓето кои веќе стигнале до деветтата и десеттата деценија од животот, односот меѓу холестеролот и преживувањето можеби е посложен.
Научниците следеле 168 луѓе на возраст од 90 и повеќе години кои живеат во таканаречената „сина зона“ на Сардинија – регион познат по исклучително голем број долговечни жители.
Резултатите биле изненадувачки.
Лицата со LDL холестерол од 130 mg/dL или повеќе во просек преживеале подолго во текот на периодот на следење од оние кои имале LDL под оваа граница.
Просечното преживување кај групата со повисок LDL изнесувало околу 3,8 години, во споредба со околу 2,8 години кај групата со понизок LDL.
Истражувачите оваа појава ја нарекуваат „парадокс на холестеролот“.
Што всушност значат резултатите?
Наодите не значат дека високиот холестерол е здрав, ниту дека луѓето треба намерно да го зголемуваат.
Студијата е набљудувачка и покажува поврзаност, но не може да докаже дека повисокото ниво на LDL е причината за подолгиот живот.
Постои уште една важна особеност: испитаниците не биле просечна популација, туку луѓе кои веќе успеале да доживеат 90 или повеќе години во еден од најпознатите светски региони на долговечност.
Со други зборови, станува збор за многу специфична група која веќе поминала низ бројни здравствени и биолошки „филтри“ за да достигне толку длабока старост.
Можно е генетиката, исхраната, физичката активност, телесната тежина, воспалителните процеси и голем број други фактори да имаат улога во резултатите.
Зошто нискиот холестерол понекогаш се поврзува со поголема смртност кај најстарите?
Научниците одамна забележуваат дека кај многу стари лица ниските концентрации на холестерол понекогаш се поврзани со поголема смртност.
Едно можно објаснување е таканаречената обратна причинско-последична врска.
Односно, не мора нискиот холестерол да предизвикува лошо здравје – можно е хронични заболувања, слабеење, неухранетост или други процеси во организмот да доведат до намалување на холестеролот.
Авторите на истражувањето од Сардинија сметаат дека нивните резултати не можат целосно да се објаснат само на овој начин, поради што повикуваат на дополнителни истражувања.
Холестеролот сепак има важни функции во организмот
Иако LDL во прекумерни количества придонесува за создавање атеросклеротични наслаги во артериите, самиот холестерол е неопходен за нормално функционирање на организмот.
Тој е составен дел од клеточните мембрани, потребен е за создавање одредени хормони, жолчни киселини и витамин Д и има бројни други биолошки функции.
Но од тоа не следува дека повисок LDL автоматски е подобар, дури ни во староста.
Што вели современата медицина?
Најновите медицински препораки и понатаму го третираат покачениот LDL како фактор на ризик за атеросклеротични кардиоваскуларни заболувања, вклучително и кај лица постари од 75 години.
Она што се менува со возраста е начинот на кој се носи одлуката за лекување.
Кај многу старите луѓе лекарот треба да ја разгледа целата здравствена состојба – дали лицето веќе има срцево или васкуларно заболување, колкав е неговиот вкупен кардиоваскуларен ризик, дали е физички функционално, дали има други заболувања, колку лекови зема и каква е очекуваната корист од терапијата.
Поради тоа, кај лице на 90 години и кај лице на 45 години иста вредност на LDL не мора автоматски да води до иста терапевтска одлука.
Статините не треба самоволно да се прекинуваат
Резултатите од истражувањето не се причина пациентите кои земаат статини или друга терапија за намалување на холестеролот сами да ја прекинат.
Современите препораки укажуваат дека и кај лица над 75 години терапијата за намалување на LDL може да го намали ризикот од кардиоваскуларни настани кај соодветно избрани пациенти.
Одлуката за започнување, продолжување или прекинување терапија во длабока старост треба да биде индивидуална и да се донесе заедно со лекар.
Што е најинтересно во откритието?
Студијата не го поништува она што медицината го знае за LDL и атеросклерозата.
Наместо тоа, поставува поинтересно прашање: дали правилата што важат за средовечен човек важат на ист начин и за некој кој веќе доживеал 90 или 100 години?
Одговорот сè повеќе изгледа дека не е едноставен.
Кај екстремно старите луѓе долговечноста веројатно е резултат на сложена комбинација од генетика, метаболизам, животен стил, исхрана и општа физичка состојба, а една лабораториска вредност не може сама да ја раскаже целата приказна.
Истражувањето затоа не покажува дека „високиот холестерол го продолжува животот“, туку дека кај луѓето кои веќе достигнале исклучително длабока старост, врската меѓу LDL и долговечноста е многу покомплексна отколку што некогаш се претпоставувало.
