Многу луѓе тврдат дека можат да ја „почувствуваат“ промената на времето уште пред да пристигне дожд или невреме. Кај некои се јавува болка во колената, кај други вкочанетост во прстите, колковите или другите зглобови.
Иако долго време ваквите реакции се сметаа само за народно верување, современите истражувања покажуваат дека кај дел од луѓето навистина постои поврзаност меѓу временските услови и интензитетот на болката, особено кај оние со остеоартритис.
Мета-анализа објавена во 2023 година, која опфатила 14 студии и повеќе од 2.100 лица со остеоартритис, укажала дека температурата, влажноста и атмосферскиот притисок можат да бидат поврзани со промените во болката.
Тоа не значи дека времето е единствената причина за болните зглобови, ниту дека секој човек реагира на ист начин. Сепак, кај одредени пациенти врската е доволно изразена за да се забележи.
Што се случува во зглобот?
Здравиот зглоб е сложен систем во кој коскените површини се покриени со мазна рскавица, а синовијалната течност го олеснува движењето и го намалува триењето.
Мускулите, тетивите и лигаментите дополнително го стабилизираат зглобот.
Кај остеоартритисот рскавицата постепено се оштетува и истенчува, а може да дојде и до промени на коската, зглобната капсула и околните ткива.
Таквиот зглоб може да стане почувствителен на различни надворешни и внатрешни промени, меѓу кои кај дел од луѓето се вбројуваат и временските услови.
Зошто болката може да се засили кога ќе залади?
Студеното време често е поврзано со чувство на вкочанетост.
Причините не се целосно разјаснети, но пониските температури можат да влијаат врз мускулите и меките ткива околу зглобот, а луѓето во студените денови обично и помалку се движат.
Помалата физичка активност дополнително може да ја зголеми вкочанетоста, особено кај лицата кои веќе имаат артритични промени.
Затоа некои пациенти чувствуваат дека им е потребно повеќе време за да се „раздвижат“ во студените утра.
А што е со влажноста?
Високата влажност исто така често се споменува од пациентите како фактор што ја влошува болката.
Научниците сè уште немаат едно дефинитивно објаснување зошто тоа се случува.
Можно е комбинацијата од влажност, температура и промени во атмосферскиот притисок да влијае врз чувствителните структури околу зглобот и врз начинот на кој нервниот систем ја перципира болката.
Токму затоа некои луѓе велат дека ги заболуваат колената или прстите непосредно пред дожд.
Падот на атмосферскиот притисок може да има улога
Една од најчесто споменуваните теории е поврзана со атмосферскиот притисок.
Кога се приближува невреме, атмосферскиот притисок најчесто опаѓа. Се претпоставува дека таквата промена може минимално да влијае врз ткивата околу зглобот.
Кај здрав зглоб тоа веројатно нема да биде забележливо, но кај зглоб со воспаление, дегенеративни промени или повреда нервните завршетоци можат да бидат почувствителни.
Важно е, сепак, да се нагласи дека науката сè уште нема докажано еден единствен механизам кој целосно објаснува зошто некои луѓе ја чувствуваат промената на времето.
Што може да помогне кога болката се засилува?
Иако времето не можеме да го контролираме, постојат начини со кои може да се намали вкочанетоста и да се подобри функцијата на зглобовите.
Еден од најважните е редовното движење.
Умерената физичка активност помага да се зачува подвижноста, да се зајакнат мускулите кои го стабилизираат зглобот и да се намали вкочанетоста.
Често се препорачуваат:
• пешачење
• велосипедизам
• вежби со умерен интензитет
• пливање и активности во вода
• вежби за сила приспособени на состојбата на зглобовите
Клучно е активноста да биде редовна и да не предизвикува дополнително преоптоварување.
Топлината може да помогне против вкочанетоста
Кај многу луѓе топлата облога, топол туш или одржувањето на телото и зглобовите топли во студените денови може привремено да ја намали вкочанетоста и непријатноста.
Слоевитото облекување и избегнувањето нагло изложување на студ исто така може да бидат корисни.
Но ако зглобот е нагло отечен, црвен или жежок, причината не треба автоматски да се припишува на временските услови.
Телесната тежина има големо значење
Кај зглобовите што ја носат тежината на телото, особено колената и колковите, вишокот килограми создава дополнително механичко оптоварување.
Кај лица со прекумерна телесна тежина, дури и умерено слабеење може да го намали притисокот врз зглобовите и кај дел од пациентите да ја ублажи болката.
Затоа контролата на телесната тежина е една од важните мерки во справувањето со остеоартритисот.
Не е сè само во временската прогноза
Интензитетот на хроничната болка може да зависи и од сонот, расположението, стресот, физичката активност и општата здравствена состојба.
Кога човек е ненаспан, под силен стрес или долго време не се движи, болката може да се чувствува поизразено.
Затоа временските промени се само еден од повеќето фактори кои можат да влијаат врз тоа како се чувствуваме.
Кога болката бара лекарски преглед?
Повременото влошување на веќе позната зглобна болка при студено или дождливо време не мора да значи дека се случува нешто опасно.
Но лекарски преглед е препорачлив ако болката е нова, трае подолго време, постојано се засилува или е придружена со:
• значителен оток
• црвенило и топлина на зглобот
• ограничено движење
• силна болка по повреда
• температура или општа слабост
Причината за болката не треба автоматски да се припишува на дождот или студот, бидејќи зад неа може да стои остеоартритис, воспалително заболување, повреда или друга состојба.
Значи, дали навистина можеме да го „предвидиме“ дождот со колената?
Кај некои луѓе – можеби до одреден степен.
Истражувањата покажуваат дека постои поврзаност меѓу одредени временски фактори и зглобната болка, но реакцијата е индивидуална и механизмот сè уште не е целосно разјаснет.
Она што е многу појасно е дека редовното движење, одржувањето на мускулната сила, здравата телесна тежина и соодветното лекување на основната состојба имаат многу поголемо значење за здравјето на зглобовите од самата временска прогноза.
Не можеме да го смениме времето, но можеме подобро да го подготвиме телото за деновите кога зглобовите се почувствителни.
