Вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ откри 27 исклучително мали и слабо видливи небесни тела во далечниот простор зад Нептун. Дополнителните набљудувања со „Хабл“ покажале дека дел од нив сè уште носат траги од условите во кои се формирале пред милијарди години.
Станува збор за транснептунски објекти – студени и претежно ледени остатоци од материјалот од кој настанале планетите. Тие се премногу мали и далечни за телескопите да ја снимат нивната површина, па на фотографиите изгледаат како едвај забележливи точки.
Научниците, сепак, можат да ја анализираат светлината што ја одбиваат и врз основа на нејзините бои да извлечат информации за нивниот состав и потекло.
Големи колку помал град
Ниту еден од новооткриените објекти нема пречник поголем од околу 40 километри. Големината на најмалиот се проценува на приближно пет до десет километри, зависно од претпоставената рефлективност на неговата површина.
Orbiting the Sun far beyond Neptune, "Trans-Neptunian Objects" are surviving relics from our solar system's formation.
Hubble and @NASAWebb studied the color, composition, and size distribution of 27 newly discovered tiny, dim TNOs: https://t.co/JbjqNu1ffd pic.twitter.com/2LrYLgb0JT
— Hubble (@NASAHubble) September 8, 2026
„Веб“ ги открил со својата блискоинфрацрвена камера NIRCam. Со комбинирање повеќе снимки и примена на машинско учење, истражувачите успеале да ги издвојат слабите подвижни точки од позадинскиот шум.
Најслабиот објект имал привидна магнитуда од 29,3. За споредба, неговата светлина е опишана како обид од Земјата да се забележи мала група светулки на површината на Месечината.
„Хабл“ пронашол 13 од објектите
„Хабл“ не ги открил сите 27 тела заедно со „Веб“, туку успеал да набљудува 13 од нив во видливиот дел од светлината. Со спојување на оптичките податоци од „Хабл“ и инфрацрвените мерења од „Веб“, научниците добиле поширок преглед на нивните бои – во опсег од 0,35 до 3,2 микрометри.
Токму бојата и начинот на кој овие тела ја одбиваат светлината укажуваат дека нивните површини можеби го зачувале хемискиот запис од периодот на нивното создавање.
Не станува збор за вистинско „сеќавање“, туку за метафора: составот и бојата на објектите откриваат во кој дел од раниот Сончев Систем настанале и низ каква динамичка историја поминале.
Две групи со различно минато
Првата група ја сочинуваат динамички „ладните“ транснептунски објекти. Тие најверојатно се формирале во надворешниот дел од протопланетарниот диск и останале во релативно стабилни, речиси кружни орбити во Кајперовиот Појас.
Нивните бои се слични на оние кај поголемите тела од истата популација. Тоа сугерира дека карактеристичниот површински материјал не е резултат на подоцнежни судири, туку потекнува од времето на нивното формирање.
Динамички „жешките“ објекти, пак, имаат поиздолжени и повеќе навалени орбити. Се смета дека дел од нив настанале поблиску до Сонцето, приближно во регионот меѓу Уран и Нептун, а подоцна биле исфрлени кон надвор поради гравитациското влијание и миграцијата на големите планети.
И покрај нивната побурна историја, тие покажуваат разновидност на бои што одговара на различните области во кои се формирале.
Ново прашање за вселенските судири
Научниците очекувале милијардите години судири да ги променат површините на малите тела, мешајќи го нивниот материјал и бришејќи дел од првобитните карактеристики.
Новите мерења не покажале јасен доказ за таква промена. Тоа отвора две можности: или судирите во далечниот Сончев Систем биле поретки отколку што се претпоставувало или тие не ги менувале боите и составот на површините на очекуваниот начин.
Истражувањето открило и дека најмалите транснептунски тела се поретки отколку што предвидуваат некои модели за создавањето и судирната еволуција на планетезималите.
Откриените 27 објекти затоа не се само нови точки во каталогот. Тие може да помогнат во реконструкцијата на настаните од најраниот период на Сончевиот Систем, кога од прашина, гас и мали ледени тела постепено се создавале планетите што ги познаваме денес.
