Перуански археолози открија речиси недопрена погребна платформа со останки од 38 лица во древниот град Чан Чан, некогашната престолнина на прединканското кралство Чиму.
Гробницата се наоѓа во археолошкиот комплекс Уц Ан, познат и како Големата палата на Чиму, во близина на градот Трухиљо и околу 500 километри северно од Лима. Научниците веруваат дека погребувањето било извршено пред речиси 600 години.
„Пронајдовме посмртни останки од 38 луѓе погребани на погребната платформа“, изјави археологот Хорхе Менесес при претставувањето на откритието.
Меѓу погребаните и припадник на елитата
Истражувачите меѓу пронајдените останки идентификувале една централна личност за која се претпоставува дека била припадник на елитата на општеството Чиму.
Останките на ова лице биле положени во централната комора, додека останатите 37 лица биле распоредени во други делови од погребната платформа. Коските на централната личност не биле целосни, поради што археолозите ја разгледуваат можноста телото или делови од него да биле преместувани по првичното погребување.
Менесес објаснува дека ваквите повторни погребувања биле познати во древните андски општества. Во одредени случаи мумиите биле преместувани, а делови од останките се чувале како семејни реликвии.
На черепот на главната личност бил забележан црвен пигмент. Слични траги имало и на дел од другите останки. Лабораториските испитувања треба да утврдат дали станува збор за цинабарит – минерал со интензивна црвена боја што бил користен во погребните и церемонијалните обреди на повеќе древни култури.
Пронајдени околу 200 керамички садови
Покрај човечките останки, археолозите откриле и околу 200 црни керамички садови украсени со црвени пигменти. Пронајдени биле и метални оружја, како и предмети изработени од бакар и злато.
Археолозите сега треба да утврдат на кого му припаѓал секој од предметите и каква била улогата на погребаните лица во општествената хиерархија.
Според Менесес, откритието има исклучително значење за перуанската археологија бидејќи овозможува луѓето и погребните предмети да се проучуваат во нивната оригинална положба.
Најголем дел од претходните сознанија за погребувањата на елитата Чиму потекнувале од ограбени гробници, приватни збирки или музејски експонати. Новото наоѓалиште, кое останало заштитено со дебел слој камења, им нуди на научниците редок и зачуван археолошки контекст.
Погребна платформа со три комори
Откриената платформа има четириаголна форма, со страни долги речиси 17 метри и височина од околу пет метри. Во неа се наоѓаат една централна и две странични комори.
До главната комора водат скали долги околу 2,4 метри. Археолозите работеле на истражување на платформата неколку години, а во мај повторно започнале со ископувања откако забележале вдлабнатина што можела да укажува на затрупан влез.
Натрупаните камења, кои најверојатно биле дел од затворањето на гробницата, во исто време ја заштитиле од ограбувачи и овозможиле таа да остане речиси недопрена шест века.
Во проектот учествува целосно перуански тим од 98 лица, меѓу кои археолози, топографи, конзерватори, фотографи, градежни инженери и работници.
Чан Чан бил престолнина на кралството Чиму
Чан Чан бил политички и административен центар на кралството Чиму, кое се развивало на северниот брег на денешно Перу меѓу деветтиот и петнаесеттиот век. Цивилизацијата го достигнала својот врв во 15 век, непосредно пред да биде освоена од Инките.
Припадниците на владејачката класа најчесто биле погребувани на посебни платформи во големи комплекси опкружени со високи земјени ѕидови.
Древниот град некогаш се простирал на површина од околу 20 квадратни километри. Неговата централна монументална зона опфаќа околу шест квадратни километри и содржи девет големи комплекси, односно палати, со храмови, живеалишта, складишта, резервоари и погребни платформи.
Името Чан Чан на јазикот на локалното домородно население се поврзува со значењето „сјајно сонце“. Во периодот на најголемиот подем во градот живееле десетици илјади луѓе.
Истражени се само седум отсто од локалитетот
И покрај бројните археолошки откритија, досега се истражени само околу седум отсто од целокупната заштитена област на Чан Чан. Археолозите очекуваат дека под земјата сè уште се наоѓаат голем број неоткриени гробници, градби и предмети.
Чан Чан во 1986 година беше впишан на Листата на светското наследство на УНЕСКО, но истата година беше ставен и на Листата на светско наследство во опасност. Неговата архитектура од непечена земја е особено ранлива на силни врнежи, климатскиот феномен Ел Нињо, подземните води, дивите населби и ограбувањето на археолошките остатоци.
Ова не е прво значајно откритие во древниот град. Во 2021 година археолозите во Чан Чан пронајдоа заедничка гробница со останки од 25 лица, меѓу кои имало жени и деца. Во 2024 година беа откриени и останки од 11 лица за кои се претпоставува дека биле припадници на повисоката општествена класа.
По завршувањето на ископувањата ќе следуваат лабораториски анализи, конзервација на предметите и заштита на локалитетот пред почетокот на сезоната на обилни дождови.
