Јавната расправа за рударството и минералните ресурси во Македонија треба да се води со научни аргументи, стручни анализи и почитување на законските процедури, пишува Виктор Грозданов во колумна за Плусинфо со наслов „Насилнички екоактивизам“.
Грозданов смета дека земјата може истовремено да развива индустрија, да привлекува инвестиции и да применува високи стандарди за заштита на животната средина. Според него, минералните ресурси треба да се разгледуваат како дел од поширок развоен модел што ги поврзува рударството, металургијата, екологијата и земјоделството.
Во колумната тој прави разлика меѓу граѓаните кои искрено стравуваат за водата, почвата и земјоделството и оние за кои тврди дека користат навреди и закани кон луѓе со поинаков став. Наведува дека тој и новинарот Бранко Героски биле изложени на навредливи пораки и закани поради своите јавни ставови.
„Секој има право да биде против рудник. Секој има право да се плаши за водата, почвата, земјоделството или животната средина. Но никој нема право својот став да го брани со закани кон луѓето кои мислат поинаку“, пишува Грозданов.
Тој очекува Здружението на новинарите на Македонија и Советот за етика во медиумите принципиелно да реагираат кога новинари и јавни автори пријавуваат закани и заплашување, без оглед на темата за која пишуваат.
Повик за докази наместо ултиматуми
Осврнувајќи се на пораките за граѓански отпор доколку до 29 септември не се исполнат одредени барања, Грозданов нагласува дека одлуките за стратешките ресурси не треба да се носат под притисок од инвеститори, активисти или политички партии. Според него, основата за таквите одлуки мора да бидат законот, научните податоци, стручните анализи и интересот на граѓаните.
Тој бара јавните тврдења за „пет нови рудници“, „продажба на земјата“ или незаконско постапување да бидат поткрепени со докази. Воедно укажува дека внесувањето минерално наоѓалиште во просторен план не значи автоматско отворање рудник.
Во вториот дел од колумната, Грозданов ја поврзува темата со европската зелена транзиција. Повикувајќи се на анализи на својот колега Зоран Тодоровски, тој пишува дека барањата поврзани со јаглеродните емисии, механизмот CBAM, правилото „melt and pour“ и регулативата за амбалажа PPWR веќе имаат практично значење за македонските компании што работат со европскиот пазар.
Според Грозданов, зелената транзиција бара технологии, материјали и суровини, па затоа разговорот за индустрискиот развој и заштитата на животната средина треба да се води заедно. Тој ги повикува металурзите, рударите, геолозите и другите професионалци јавно да учествуваат во дебатата и своите ставови да ги поткрепуваат со факти.
